17 oktyabr Füzuli Şəhəri Günü Azərbaycanın torpaq həsrətindən Zəfərə, dağıntılardan dirçəlişə uzanan tarixi yolunu əks etdirir.
Bir şəhər var ki, onun adını çəkəndə xalqın bütün bir dövrü — həsrəti, mübarizəsi, qürur dolu Qələbəsi — gözlərimizin önündən keçir. Füzuli də belə şəhərlərimizdəndir. Bu gün Füzuli haqqında danışarkən yalnız keçmişin ağrılarını deyil, Azərbaycanın gələcəyə inamla baxan qurucu iradəsini də görürük.
1993-cü il avqustun 23-də Füzuli şəhərinin işğal olunması rayon sakinləri üçün ağır bir faciəyə çevrildi. Evlərindən didərgin düşən insanlar doğma torpaqlarına qayıtmaq ümidi ilə illərlə yaşadılar. Şəhərin tarixi abidələri, yaşayış məntəqələri və infrastrukturu dağıntıya məruz qaldı. Lakin bütün bu ağrılar Füzulinin Azərbaycan xalqının yaddaşından silinməsinə səbəb olmadı — əksinə, doğma torpağa qayıtmaq arzusu milli iradənin ayrılmaz hissəsinə çevrildi.
2020-ci il oktyabrın 17-də Azərbaycan Ordusunun Füzuli şəhərini işğaldan azad etməsi bu tarixi mübarizənin ən mühüm mərhələsi oldu. Füzuli uğrunda döyüşlər Vətən müharibəsinin ən çətin əməliyyatları sırasında yer aldı. Uzun illər ərzində qurulmuş müdafiə istehkamlarının yarılması Ordumuzun peşəkarlığını, hərbi gücünü və qələbə əzmini bütün dünyaya göstərdi. Bu Zəfər yalnız ərazi bütövlüyümüzün bərpası yolunda qazanılmış hərbi uğur deyildi — o, xalqımızın ədalətə, tarixi torpaqlarına və milli suverenliyinə sahib çıxmaq iradəsinin təntənəsi idi.
Bu qələbənin arxasında canını fəda edən şəhidlərimizin qəhrəmanlığı dayanır. Füzuli uğrunda döyüşən hər bir əsgər və zabitin göstərdiyi şücaət Azərbaycan tarixinin ən şərəfli səhifələrində öz yerini tutub. Şəhərimizin azadlıq günü həm də onların xatirəsini ehtiramla anmaq, Vətən qarşısında göstərdikləri fədakarlığı gələcək nəsillərə çatdırmaq günüdür.
Ancaq Füzulinin tarixi 17 oktyabr 2020-ci ildə başa çatmadı. Əslində, məhz həmin gün şəhərin yeni həyatının başlanğıcı qoyuldu. Azad edilmiş ərazilərdə bərpa və quruculuq işlərinin genişləndirilməsi, müasir infrastrukturun yaradılması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıtması bu günün əsas məzmununu təşkil edir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən layihələr Füzulinin gələcək inkişafının təməlini formalaşdırır.
Şəhərin inkişafına dair 2040-cı ilədək Baş planın təsdiqlənməsi, enerji və su infrastrukturu layihələrinin reallaşdırılması, yeni avtomobil yollarının istifadəyə verilməsi bu quruculuğun mühüm istiqamətləridir. Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının cəmi səkkiz ay ərzində inşa edilərək istifadəyə verilməsi isə Azərbaycanın böyük layihələri qısa müddətdə həyata keçirmək gücünü bütün dünyaya göstərdi. Bu infrastruktur şəhərin nəqliyyat əlaqələrini gücləndirməklə yanaşı, Qarabağın iqtisadi inkişafı üçün də tamam yeni perspektivlər yaradır.
Bərpanın ən mühüm göstəricisi isə insanların doğma torpaqlarına qayıtmasıdır. Böyük Qayıdış Proqramı çərçivəsində Füzuliyə köçün başlanması illərlə davam edən həsrətin gözlərimiz önündə gerçəkliyə çevrilməsidir. İnsanların öz evlərində yaşaması, uşaqların doğma şəhərlərində təhsil alması, ailələrin gələcəyini yenidən burada qurması azadlığın ən aydın ifadəsidir. Şəhərin dirçəlişi məhz bu proseslə tamamlanır: torpaq yalnız binalar tikildikdə deyil, insan səsi, gündəlik həyat və gələcəyə inamla dolduqda həqiqətən canlanır.
Füzulinin yenidən qurulması həm də Azərbaycanla qardaş ölkələr arasında həmrəyliyin canlı nümunəsinə çevrilib. Özbəkistanın dəstəyi ilə inşa olunan Mirzə Uluqbəy adına məktəb və Qazaxıstanın dəstəyi ilə yaradılan Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzi dostluğun kağız üzərindən real əmələ necə çevrildiyini göstərir. Bu layihələrin əhəmiyyəti yalnız tikilən binalarla ölçülmür — onlar təhsilə, uşaqların inkişafına və gələcək nəsillərin formalaşmasına verilən dəyərin ifadəsidir.
Bununla yanaşı, Füzulinin qarşısında hələ də ciddi vəzifələr dayanır. Mina təhlükəsinin aradan qaldırılması, ərazilərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və dağıdılmış yaşayış məntəqələrinin bərpası davamlı diqqət tələb edir. Doğma torpaqlara qayıdışın təhlükəsiz və dayanıqlı olması üçün bu məsələlərin həlli xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Bu gün Füzuli yalnız azad edilmiş şəhər deyil, həm də Azərbaycanın müharibədən sonrakı inkişaf modelinin ən canlı nümunəsidir. Burada tarixi ədalətin bərpası quruculuqla, hərbi Qələbə isə sülh şəraitində həyatın yenidən təşkili ilə tamamlanır. Füzulinin gələcəyi onun müasir şəhərə çevrilməsi, iqtisadi imkanlarının genişlənməsi və sakinlərinin rifahının yüksəlməsi ilə müəyyən olunacaq.
17 oktyabrın əsl mahiyyəti də elə budur: bu tarix bizə azadlığın böyük mübarizə hesabına qazanıldığını, qazanılan Zəfərin isə məsuliyyətli quruculuqla möhkəmləndirilməli olduğunu xatırladır. Füzulinin hər yeni küçəsi, hər istifadəyə verilən məktəbi, doğma evinə qayıdan hər ailəsi Azərbaycanın iradəsinin, birliyinin və gələcəyə inamının göstəricisidir.
Füzuli yenidən qurulan şəhərdən daha çox şey ifadə edir. O, xalqımızın sınmayan iradəsinin, şəhidlərimizin əmanətinə sədaqətinin və azad torpaqlarda yeni həyat qurmaq əzminin rəmzidir.
17 Oktyabr – Füzuli Şəhəri Günü münasibətilə bütün xalqımızı təbrik edir, şəhidlərimizin əziz xatirəsini ehtiramla yad edir, doğma yurda qayıdan sakinlərə firavanlıq və davamlı inkişaf arzulayıram.
Əlibala Məhərrəmzadə
Milli Məclisin deputatı, iqtisad elmləri doktoru, professor
