Azərbaycan xalqının tarixində 8 Noyabr – Zəfər Günü və Şuşanın işğaldan azad edilməsi ilə bağlı hadisələr dövlətçilik tariximizin ən mühüm mərhələlərindən birini təşkil edir. Bu tarixlər yalnız hərbi qələbənin təntənəsi deyil, həm də milli iradənin, siyasi qətiyyətin, xalq-ordu birliyinin və tarixi ədalətin bərpasının təcəssümüdür. Zəfər Azərbaycan dövlətinin qarşıya qoyduğu strateji məqsədə nail olmasının, Şuşanın azadlığı isə milli-mənəvi dəyərlərimizin öz tarixi ünvanına qayıdışının simvoludur.
44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycanın müasir tarixində yeni siyasi və hərbi reallıqlar yaratdı. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan hərbi əməliyyatlar noyabrın 8-də Şuşanın azad olunması ilə həlledici mərhələyə çatdı. Azərbaycan Ordusunun döyüş meydanında nümayiş etdirdiyi peşəkarlıq, müasir hərbi texnologiyalardan istifadə imkanları və yüksək döyüş hazırlığı ölkənin hərbi potensialını ortaya qoydu. Bu qələbənin arxasında isə illərlə həyata keçirilən ordu quruculuğu, iqtisadi inkişaf, diplomatik fəaliyyət və dövlətin ardıcıl strategiyası dayanırdı.
Zəfərin siyasi mahiyyəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan uzun illər davam edən işğala son qoyaraq beynəlxalq hüququn tanıdığı ərazi bütövlüyünü bərpa etmək istiqamətində mühüm nəticə əldə etdi. BMT Təhlükəsizlik Şurasının münaqişə ilə bağlı qəbul etdiyi qətnamələrin uzun müddət icra olunmaması regionda yaranmış vəziyyətin mürəkkəbliyini artırmışdı. Azərbaycan isə öz mövqeyini beynəlxalq hüquqa əsaslandıraraq ərazi bütövlüyünün təmin olunmasını dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biri kimi qoruyub saxladı.
Bu baxımdan Zəfər yalnız hərbi əməliyyatların nəticəsi deyil, həm də dövlətin uzunmüddətli siyasi, iqtisadi və hərbi hazırlığının nəticəsi kimi qiymətləndirilməlidir. Müharibə bir daha göstərdi ki, müasir dünyada dövlətin təhlükəsizliyi üçün güclü ordu ilə yanaşı, iqtisadi müstəqillik, diplomatik imkanlar, informasiya siyasəti və milli həmrəylik də həlledici amillərdir.
Şuşanın azad olunması isə Zəfərin ən mühüm simvolik və strateji hadisələrindən biri oldu. Bu şəhərin Azərbaycan üçün əhəmiyyəti onun coğrafi mövqeyi ilə məhdudlaşmır. Şuşa xalqımızın tarixi yaddaşı, mədəniyyətimizin beşiyi, milli musiqimizin və ədəbiyyatımızın inkişafında xüsusi rol oynamış müqəddəs məkandır. Üzeyir Hacıbəyli, Bülbül, Xurşidbanu Natəvan kimi görkəmli şəxsiyyətlərin yetişdiyi bu şəhər Azərbaycan mədəniyyətinin dünyaya təqdim olunmasında mühüm yer tutur. Şuşanın azad edilməsi xalqın mənəvi yaddaşında uzun illər davam edən həsrətin sona çatması kimi qəbul edildi. Bu hadisə Azərbaycanın tarixi-mədəni irsinə sahib çıxmaq əzmini nümayiş etdirdi. Şuşanın azadlığı həm də ölkənin milli kimliyinin qorunması və tarixi həqiqətlərin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə əldə edilən Zəfərdən sonra Azərbaycan qarşısında tamamilə yeni strateji vəzifələr meydana çıxdı. Əgər müharibə dövründə əsas məqsəd işğal altındakı ərazilərin azad edilməsi idisə, postmüharibə mərhələsində prioritet həmin ərazilərin bərpası, əhalinin doğma torpaqlarına qayıdışı, iqtisadi potensialın reallaşdırılması və dövlət suverenliyinin möhkəmləndirilməsi oldu.
Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri Azərbaycanın inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətidir. Yeni yolların, hava limanlarının, yaşayış məntəqələrinin, məktəblərin və sosial infrastruktur obyektlərinin inşası azad edilmiş ərazilərin ölkənin iqtisadi və sosial həyatına inteqrasiyasına xidmət edir. Lakin Böyük Qayıdışın uğuru yalnız infrastrukturun yaradılması ilə ölçülə bilməz. Əsas məsələ həmin ərazilərdə dayanıqlı məşğulluğun təmin edilməsi, sahibkarlığın inkişafı, sosial xidmətlərin əlçatanlığı və insanların təhlükəsiz həyat şəraitinin formalaşdırılmasıdır.
Şuşanın yenidən qurulması da bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şəhərin tarixi simasının qorunması, mədəniyyət abidələrinin bərpası, turizm imkanlarının genişləndirilməsi və beynəlxalq tədbirlərin keçirilməsi onun gələcək inkişafının əsas istiqamətləridir. Şuşanın Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı kimi mövqeyinin gücləndirilməsi ölkəmizin beynəlxalq mədəni əlaqələrinə də yeni imkanlar yaradır. Xarıbülbül Musiqi Festivalı, Vaqif Poeziya Günləri və digər tədbirlər şəhərin tarixi missiyasının yenidən canlandırılmasına xidmət edir. Zəfərin digər mühüm nəticəsi Cənubi Qafqazda geosiyasi vəziyyətin dəyişməsi oldu. Azərbaycan müharibədən sonra regionda nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin açılması, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və davamlı sülhün təmin olunması istiqamətində təşəbbüslərlə çıxış edir. Bu prosesdə Azərbaycanın tranzit imkanları, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarındakı mövqeyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Regional əməkdaşlığın inkişafı üçün dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və qarşılıqlı öhdəliklərə hörmət əsas şərtlər olaraq qalır.
Zəfər tarixinin ən mühüm dərslərindən biri də milli həmrəyliyin əhəmiyyətidir. Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycan xalqının vahid məqsəd ətrafında birləşməsi cəmiyyətin milli iradəsini nümayiş etdirdi. Bu birlik yalnız müharibə dövrünün emosional həmrəyliyi kimi qalmamalı, ölkənin gələcək inkişafında da qorunmalıdır. Çünki müasir dövlətin gücü yalnız hərbi imkanlarla deyil, həm də cəmiyyətin birliyi, vətəndaş məsuliyyəti və milli maraqlar ətrafında həmrəyliyi ilə müəyyən olunur.
Bu tarixi qələbənin arxasında şəhidlərimizin qanı, qazilərimizin fədakarlığı və Azərbaycan əsgərinin qəhrəmanlığı dayanır. Buna görə də Zəfər Gününün qeyd olunması yalnız qürur və sevinc deyil, həm də böyük ehtiram və məsuliyyət deməkdir. Şəhidlərin xatirəsinin yaşadılması, qazilərin sosial müdafiəsi, onların cəmiyyətə inteqrasiyası dövlətin və ictimaiyyətin qarşısında duran mühüm vəzifələrdəndir. Zəfərin gələcək nəsillərə düzgün çatdırılması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Gənclər bu tarixi yalnız qələbə kimi deyil, dövlətçilik, vətənpərvərlik, milli birlik və məsuliyyət dərsi kimi mənimsəməlidirlər. Azərbaycançılıq ideyasının, milli-mənəvi dəyərlərin və tarixi həqiqətlərin təbliği ölkənin gələcək inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Nəticə etibarilə, Zəfər Günü və Şuşanın azadlığı Azərbaycanın tarixində bir dövrün başa çatması ilə yanaşı, yeni inkişaf mərhələsinin başlanğıcını ifadə edir. Bu qələbənin əsl tarixi dəyəri onun yaratdığı imkanların nə dərəcədə səmərəli reallaşdırılmasında, Qarabağın dirçəldilməsində, Böyük Qayıdışın davamlılığında və ölkənin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsində özünü göstərəcək. Zəfər Azərbaycanın milli iradəsinin, Şuşa isə milli ruhunun təntənəsidir. Bu iki tarixi hadisə xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayacaq və gələcək nəsillərə müstəqilliyin, dövlət suverenliyinin və Vətənə bağlılığın əhəmiyyətini xatırladacaq.
Nəsib Məhəməliyev
Milli Məclisin deputatı
