Hər il oktyabrın 29-da Türkiyədə Cümhuriyyət Bayramı qeyd olunur. Bu tarix türk xalqının tarixində yeni bir dövrün başlanğıcını, milli suverenlik və müstəqil dövlətçilik ideyasının təntənəsini simvolizə edir. 1923-cü il oktyabrın 29-da Türkiyənin idarəetmə formasının cümhuriyyət elan edilməsi ölkənin siyasi tarixində dönüş nöqtəsi olub.
Cümhuriyyət Bayramı Türkiyənin ən mühüm milli bayramlarından biridir. 2026-cı ildə Türkiyə Cümhuriyyətinin elan edilməsinin 103-cü ildönümü qeyd olunur.
XX əsrin əvvəllərində Osmanlı imperiyasının zəifləməsi və Birinci Dünya müharibəsində məğlubiyyəti Türkiyənin gələcəyini müəyyənləşdirən mürəkkəb siyasi şərait yaratmışdı. Ölkənin ərazilərinin bölüşdürülməsi təhlükəsi və xarici müdaxilələrə qarşı mübarizə milli azadlıq hərəkatının güclənməsinə səbəb oldu.
Mustafa Kamal Atatürkün rəhbərliyi ilə 1919-cu ildə başlayan Milli Mübarizə hərəkatı Türkiyənin müstəqilliyi uğrunda mübarizənin əsas mərhələsinə çevrildi. 1920-ci il aprelin 23-də Türkiyə Böyük Millət Məclisinin fəaliyyətə başlaması milli iradənin təmsil olunduğu yeni siyasi idarəçilik modelinin formalaşmasında mühüm addım oldu.
Milli Mübarizənin qələbə ilə başa çatmasından sonra Türkiyənin dövlət quruluşunun müəyyənləşdirilməsi gündəmə gəldi. Nəhayət, 1923-cü il oktyabrın 29-da Türkiyə Böyük Millət Məclisi cümhuriyyəti elan etdi. Mustafa Kamal Atatürk ölkənin ilk prezidenti seçildi.
Beləliklə, dövlət hakimiyyətinin xalqın iradəsinə əsaslanması prinsipini ön plana çıxaran yeni idarəçilik dövrü başladı.
Cümhuriyyətin elan edildiyi 29 oktyabr tarixi Türkiyənin dövlətçilik tarixində xüsusi yer tutur. Bu qərar ölkədə uzun müddət mövcud olmuş monarxiya idarəçiliyindən respublika idarəçiliyinə keçidin rəsmiləşdirilməsi demək idi.
1925-ci ildə qəbul edilən qərarla 29 oktyabr rəsmi bayram statusu aldı. Həmin vaxtdan etibarən bu gün Türkiyədə dövlət səviyyəsində qeyd olunur, ölkənin şəhər və qəsəbələrində bayram tədbirləri, paradlar, konsertlər və müxtəlif mədəni proqramlar təşkil edilir.
Türkiyə Cümhuriyyətinin qurucusu Mustafa Kamal Atatürk ölkənin tarixində mühüm yer tutur. Onun rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasi, hüquqi, təhsil və sosial islahatlar yeni dövlətin formalaşmasına təsir göstərib.
Cümhuriyyət ideyası milli suverenlik, vətəndaşlıq, müasir dövlət idarəçiliyi və təhsilin inkişafı kimi prinsiplərlə əlaqələndirilir. Atatürkün “Hakimiyyət qeydsiz-şərtsiz millətindir” prinsipi Türkiyə dövlətçilik tarixinin əsas ifadələrindən birinə çevrilib.
Bu gün 29 oktyabr yalnız tarixi hadisənin ildönümü deyil, həm də Türkiyə cəmiyyətinin keçmişə nəzər saldığı, milli kimlik və dövlətçilik dəyərlərini xatırladığı gündür.
Aslan Abbaszadə
FaktorNews xəbər portalının Təsisçisi və Baş Redaktoru
