ABŞ-ın keçmiş antiterror əməliyyatları rəhbəri və İraq müharibəsi veteranı Stenli Makkristal Vaşinqtonun İrana qarşı hazırkı siyasətini kəskin tənqid edib.
General Devid Frenç ilə müsahibəsində bildirib ki, ABŞ yenidən hava zərbələrinin təsir imkanlarını şişirdir və qarşı tərəfin tarixi motivasiyasını düzgün qiymətləndirmir.
Onun sözlərinə görə, müasir münaqişələrdə nəticə yalnız hərbi güclə deyil, insanların düşüncəsi və psixologiyası ilə müəyyən olunur:
“Əgər hamını məhv etmək niyyətində deyilsinizsə, nəticəni tam dəyişə bilməzsiniz. Nəticə insanların zehnində formalaşır.”
“Üç əsas səhv yanaşma”
Makkristal ABŞ administrasiyalarının tez-tez düşdüyü üç “şirnikləndirməni” qeyd edib:
gizli əməliyyatların aşkarlanmayacağına inam xüsusi təyinatlı qüvvələrin “cərrahi” basqınlarına həddən artıq güvən hava qüvvələrinin həlledici rol oynayacağı düşüncəsi yanlışdır.
General vurğulayıb ki, xüsusilə aviasiyaya həddindən artıq inam tarixi baxımdan özünü doğrultmayıb:
“Biz bombardmanların hər şeyi həll edəcəyinə inanırıq. Amma bu, heç vaxt belə olmayıb.”
“Tarix təkrarlanır”
Makkristal hazırkı yanaşmanı şok və heyrət əməliyyatı ilə müqayisə edib:
“2003-cü ildə İraqa bu strategiya ilə daxil olduq və sonra illərlə müharibə apardıq.”
Onun fikrincə, İrana qarşı da oxşar səhvlər təkrarlanır və bu, uzunmüddətli qarşıdurmaya səbəb ola bilər.
“Rejimin başını kəsmək effektsizdir”
General, həmçinin İran rəhbərliyinə qarşı yönəlmiş hədəfli zərbələrin əks təsir göstərə biləcəyini bildirib. O, Müctəba Xamenei ilə bağlı nümunə çəkərək qeyd edib:
“Belə addımlar insanları danışıqlara yox, daha sərt mövqeyə sövq edə bilər.”
Hörmüz boğazı ilə bağlı xəbərdarlıq
Makkristal Hörmüz boğazı ətrafında vəziyyətin xüsusilə riskli olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, kiçik hücumlar belə beynəlxalq nəqliyyatı iflic edə bilər:
“Həftədə bir hücum belə sığorta şirkətlərinin geri çəkilməsi üçün kifayətdir.”
ABŞ qoşunları üçün risklər artır
General qeyd edib ki, hazırda itkilər məhdud olsa da, müharibənin uzanması və quru əməliyyatlarının başlanması vəziyyəti kəskin dəyişə bilər. Bu isə ABŞ cəmiyyətində narazılığın artmasına gətirib çıxara bilər.
Tarixi faktorlar həlledicidir
Makkristal vurğulayıb ki, İranla münasibətləri anlamaq üçün tarixi kontekst vacibdir. O, xüsusilə 1953-cü il İran çevrilişi və İran-İraq müharibəsi kimi hadisələrin bu günə təsir etdiyini bildirib.
Bundan əlavə, o, USS Vincennes insidenti kimi hadisələrin də İran cəmiyyətində dərin iz buraxdığını qeyd edib.
“Bu müharibə fərqlidir”
Generalın sözlərinə görə, İrana qarşı mübarizə digər rejimlərlə müqayisədə daha mürəkkəbdir:
“Bu, adi diktatura deyil. Burada sədaqət ideoloji və dini əsaslara söykənir, bəzən isə fanatik xarakter daşıyır.”
Müxalifət zəifdir
Makkristal bildirib ki, hazırda İranda güclü və təşkilatlanmış müxalifət görünmür. Onun fikrincə, müharibə şəraiti əksinə, əhalini daha çox hakimiyyət ətrafında birləşdirə bilər.
“İlk mərhələ həmişə ən asandır”
Sonda general xəbərdarlıq edib ki, hərbi əməliyyatların başlanğıcı adətən ən asan mərhələ olur:
“Bu mərhələdən sonra hər şey daha çətinləşir.”
Makkristal əlavə edib ki, münaqişələrin həlli yalnız hərbi güclə deyil, tarixi, psixoloji və sosial amillərin düzgün anlaşılması ilə mümkündür.
