Rusiya-Ukrayna müharibəsi fonunda Rusiya daxilində formalaşmış və hərbi əməliyyatları işıqlandıran qeyri-rəsmi hərbi müxbirlər, yəni “Z-bloqerləri” icmasında ciddi ideoloji və sistematik böhran yaşanır. Müharibənin ilk dövrlərində Kremlin hərbi xəttini qeyd-şərtsiz dəstəkləyən bu müstəqil media şəbəkəsi, son vaxtlar Rusiya Müdafiə Nazirliyini, Baş Qərargahı və birbaşa Vladimir Putini hədəf alan kəskin tənqidlərlə çıxış edir.
Bəs bu icmanın daxilində nələr baş verir? Onlar sadəcə propaqandistdirlər, yoxsa müharibənin səmimi tərəfdarları?
Tədqiqatçı İvan Filippov yerli mediaya bildirib ki, son 1.5-2 ay ərzində Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Krımı blokadaya almaq, Rusiyanın hərbi və mülki infrastrukturunu daxildən sarsıtmaq istiqamətindəki uğurları Z-bloqerləri tərəfindən çox ciddi və narahatlıqla qarşılanır. Filippov qeyd edir ki, bu icma cəbhədəki reallığı olduqca adekvat qiymətləndirir:
“Onların adekvatlığı ondan ibarətdir ki, müharibənin qanlı bir çıxmaza girdiyini dərk edirlər. Bu müəlliflərin beynində müharibədən sonrakı gələcəyin necə olacağı ilə bağlı heç bir rəsm yoxdur. Çünki onlar qlobal qələbə ssenarisi qurmağa başlayan kimi zəncirvari reaksiya işə düşür. Z-bloqerləri çox gözəl anlayırlar ki, real qələbə üçün Rusiyanın bütün dövlət idarəçiliyi sistemi, hərbi-sənaye kompleksi, Müdafiə Nazirliyi və Baş Qərargahında radikal kadr və struktur islahatları aparılmalıdır. Mövcud reallıqda bu, qeyri-mümkün olduğundan, onların planlaşdırma üfüqləri daralıb. İndi onlar ‘böyük qələbə’ dastanları yazmırlar, onların hədəfi cəbhədəki növbəti kənd və ya hansısa meşəbəyi daxmasıdır”.
Z-icması özünü rəsmi təbliğat maşınının deyil, aşağıdan yuxarıya doğru inkişaf edən mülki və müstəqil jurnalistikanın nümayəndələri hesab edir. İvan Filippovun sözlərinə görə, bu şəbəkə avtomobilinə “Z” simvolu yapışdıran və ya rəsmi rəy sorğularında müharibəni dəstəklədiyini deyən sıravi rusiyalıları öz tərəfdarı saymır. Onlar üçün yeganə tərəfdar cəbhəyə pul göndərən, tor toxuyan, humanitar yardım daşıyan real aktiv şəxslərdir:
“Bu meyarlarla yanaşsaq, Rusiya əhalisinin cəmi 7 faizi bu müharibəni real əməli ilə dəstəkləyir və zaman keçdikcə bu rəqəm daha da azalır. Bu, tamamilə marqinal bir hərəkatdır. Z-bloqerləri özləri də dərk edirlər ki, Rusiya cəmiyyətinin böyük əksəriyyəti bu müharibəyə qarşı tamamilə laqeyddir və onu dəstəkləmir”.
Bəs Rusiya xüsusi xidmət orqanları (FSB) və Prezident Administrasiyası bu idarəolunmaz və kəskin tənqidçi kütlənin qarşısını necə alır?
Bremen Universitetinin əməkdaşı Nikolay Mitroxin bildirir ki, Rusiya dövləti son iyirmi ildə bu cür qeyri-sistem müxalif və radikal qrupları nəzarətdə saxlamaq üçün effektiv metodlar işləyib hazırlayıb. Burada əsasən iki fərqli taktikadan istifadə olunur:
Sistemə daxil etmək və şirnikləndirmək. Bu yaxınlarda internetdə prezidentə qarşı üsyan hədələri ilə məşhurlaşan hərbçi Aleksandr Lunin buna bariz nümunədir. O, qısa müddətə saxlanılsa da, dərhal azad edildi, ona yeni iş, mülki geyim və imkanlar verildi. Cəmi üç həftə ərzində o, radikal tənqidçidən loyal dövlət yazarına çevrildi. Eyni zamanda, böyük auditoriyası olan hərbi bloqerlərin əksəriyyəti Prezident Administrasiyasının media şöbəsi ilə birbaşa təmasdadır, hər ay onlara gizli zərflərdə böyük məbləğdə maliyyə yardımları paylanılır.
Sərt cəzalandırma. Kremlin müəyyən etdiyi “qırmızı xətləri” keçənlər və rəsmi əməkdaşlıqdan imtina edənlər isə dərhal zərərsizləşdirilir. Məsələn, tanınmış hərbi bloqer Eqor Quzenko hazırda istintaq təcridxanasındadır (SİZO), Müdafiə Nazirliyini sərt tənqid edən digər məşhur hərbi müəllif Andrey Zemtsov isə dərhal ordudan qovulub.
Ekspertlərin rəyinə görə, Rusiya ordusunun cəbhədə daha böyük uğursuzluqlar yaşaması və ya daxili böhranın dərinləşməsi fonunda bu idarəolunan “Z-şəbəkəsi” hər an nəzarətdən çıxa və Kreml üçün daxili təhlükəsizlik probleminə çevrilə bilər. Lakin hələlik dövlət aparatının güc və maliyyə rıçaqları bu kütləni sistem daxilində saxlamağa imkan verir.”AzPolitika.info”
