ABŞ Ali Məhkəməsinin transgender idmançıların qadın idman yarışlarında iştirakı ilə bağlı qəbul etdiyi son qərar ölkədə geniş siyasi və hüquqi müzakirələrə səbəb olub. Qərar ştatlara bioloji cins əsasında idman komandaları formalaşdırmaq səlahiyyəti verir və bununla da məsələ üzrə yekun qərarı federal hökumətin deyil, ştatların ixtiyarına buraxır.
Korrekt.az xəbər verir ki, Ali Məhkəmənin mühafizəkar çoxluğu hesab edib ki, ştatlar Konstitusiyanın bərabər müdafiə prinsipini və IX Başlıq (Title IX) qanununu pozmadan qadın və kişi idman komandalarını bioloji cinsə əsasən ayıra bilər.
Qərarın müəlliflərindən olan hakim Brett Kavanaugh bildirib ki, qadın idman növlərində yalnız bioloji qadınların iştirakına icazə verilməsi həm fiziki təhlükəsizlik riskini azaldır, həm də ədalətli rəqabətin qorunmasına xidmət edir.
Qərardan sonra Respublikaçıların idarə etdiyi 27 ştat transgender qadınların qadın idman növlərində iştirakını məhdudlaşdırmaq hüququ əldə edib. Demokratların rəhbərlik etdiyi ştatlar isə bu sahədə mövcud siyasətlərini davam etdirə bilər.
Minnesota ştatının qubernatoru Tim Uolz bildirib ki, Ali Məhkəmə ştatlara fərqli yanaşma seçmək imkanı verib və onun rəhbərlik etdiyi ştatda transgender idmançılarla bağlı mövcud qaydalar dəyişməyəcək.
Məsələ ABŞ-də geniş ictimai müzakirələr doğursa da, transgender idmançıların sayı kifayət qədər azdır. Müxtəlif məlumatlara görə, bəzi ştatlarda ümumiyyətlə transgender məktəb idmançısı qeydə alınmayıb, digərlərində isə onların sayı cəmi bir neçə nəfərlə məhdudlaşır.
Buna baxmayaraq, mühafizəkar təşkilatlar qadın idmanında rəqabət bərabərliyinin və təhlükəsizliyin qorunmasını əsas arqument kimi irəli sürürlər. Onlar hesab edirlər ki, bioloji üstünlüklər qadın idmançıların nəticələrinə və təqaüd imkanlarına təsir göstərə bilər.
Pew Araşdırma Mərkəzinin sorğusuna əsasən, amerikalı yetkinlərin təxminən üçdə ikisi transgender idmançıların doğulduqları bioloji cinsə uyğun komandalarda yarışmasını dəstəkləyir. Bu göstərici əvvəlki illərlə müqayisədə artım nümayiş etdirib.
Qərardan sonra mühafizəkar hüquq müdafiə təşkilatları Demokratların idarə etdiyi ştatlara da oxşar məhdudiyyətlərin tətbiq olunacağı ilə bağlı mesajlar veriblər.
Müzakirə olunan variantlardan biri transgender idmançılar üçün ayrıca yarışların və ya liqaların yaradılmasıdır.
Bu təklifin tərəfdarları hesab edirlər ki, belə yanaşma həm transgender idmançıların yarışmaq hüququnu təmin edə, həm də qadın idmanında ədalətli rəqabəti qoruya bilər. LGBTQ+ hüquqlarını müdafiə edən təşkilatlar isə bunun ayrı-seçkiliyi gücləndirəcəyini və transgender idmançıların cəmiyyətdən təcrid olunmasına səbəb ola biləcəyini bildirirlər.
Beləliklə, Ali Məhkəmənin qərarı ABŞ-də transgender idmançılarla bağlı mübahisələrə son qoymayıb. Əksinə, məsələni ştatların siyasi seçimindən asılı olan yeni mərhələyə daşıyıb və yaxın illərdə bu mövzunun ölkənin ən müzakirəli ictimai-siyasi məsələlərindən biri olaraq qalacağı gözlənilir.
