Böyrək daşları ən çox yayılan xəstəliklərdən biridir və onun yaranması, ilk növbədə, qidalanma tərzi ilə birbaşa bağlıdır.
Korrekt.az xəbər verir ki, yanlış qida seçimi fəsadlara yol aça bildiyi kimi, düzgün rasion da yeni daşların əmələ gəlməsi və təkrarlanan sancı riskini azaltmağa kömək edir.
Böyük Britaniyanın BBC xidmətinin ekspertləri hansı məhsulların böyrəklərdə daş əmələ gəlməsini sürətləndirdiyini, hansıların isə bunun qarşısını aldığını açıqlayıblar.
Hansı qidalar böyrəkdə daş yaradır və buna səbəb nədir?
ABŞ Milli Tibb Kitabxanasının araşdırmasına görə, böyrəklərdə daşın meydana gəlməsinə təkan verən ən əsas amillərdən biri orqanizmin kifayət qədər maye qəbul etməməsidir. Maye az olduqda sidik daha qatı konsentrasiya alır ki, bu da kristalların formalaşmasını asanlaşdırır. Bu səbəbdən daş əmələ gəlməsinə meylli olan insanlara digər içkilər və qidalardakı maye istisna olmaqla, gündə təxminən 2–2.5 litr təmiz su içmək tövsiyə olunur.
Ən çox rast gəlinən daş növü kalsium-oksalat daşlarıdır. Bu növ sidik-daş xəstəliyindən əziyyət çəkənlər üçün tərkibində yüksək miqdarda oksalat olan ispanaq, rəvənd (qulançar), badam və kartof kimi məhsullar arzuolunmaz sayılır.
“Renal Physiology” jurnalında dərc olunan tədqiqatın nəticələrinə görə, qeyd olunan qidaların həddindən artıq istehlakı, xüsusilə balanslaşdırılmamış pəhriz zamanı daş riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Böyrəkdə daş yaranmasına rəvac verən digər mühüm faktor isə duzdan ifrat istifadədir. Tərkibində yüksək miqdarda natrium olan rasion (gündə 6 qramdan çox duz) kalsiumun sidik vasitəsilə bədəndən daha çox xaric olunmasına gətirib çıxarır ki, bu da daşın formalaşma ehtimalını yüksəldir. Duz xüsusilə yarımfabrikatlarda, konservləşdirilmiş şorbalarda və emal olunmuş ət məhsullarında daha çox olur.
Böyrək Xəstəliklərinin Öyrənilməsi İnstitutunun araşdırmaları daş əmələ gəlməsini heyvani zülalın çoxluğu ilə də əlaqələndirir. Çünki heyvani zülallar sidikdə kalsium və sidik turşusunun səviyyəsini artırır, eyni zamanda kristallaşmanın qarşısını alan sitrat maddəsinin miqdarını azaldır. Bu səbəbdən ət, quş əti, balıq və yumurta istehlakında mülayimliyə riayət etmək lazımdır.
Böyrək daşlarından necə qorunmalı? Rasiona nələr əlavə edilməlidir?
Böyrəkdə ən çox daş yaradan 10 konkret qidanın adını birbaşa çəkmək mümkün deyil, çünki bu siyahı orqanizmin fərdi xüsusiyyətlərindən və şəxsdə hansı növ daşların yaranmağa meylli olmasından asılıdır. Lakin bütün növ daşların əmələ gəlmə riskini azaldan ümumi qidaları müəyyən etmək olar.
Məsələn, kalsiumu rasiondan tamamilə çıxarmaq olmaz. Əksinə, qidalar vasitəsilə qəbul edilən kalsium bağırsaqlarda oksalatları bağlayaraq onların sidiyə keçməsinin qarşısını alır. Kalsiumu bioloji aktiv əlavələrdən deyil, təbii qidalardan – süd məhsullarından əldə etmək daha faydalıdır.
Tərəvəz, meyvə və lifli qidalarla zəngin pəhriz də əlavə müdafiə qatı yaradaraq daş riskini aşağı salır. Təbii daş inhibitoru olan sitratla zəngin limon və ya laym şirəsinin rasiona daxil edilməsi xüsusilə xeyirlidir.
Kişilərdə böyrək daşlarına qadınlara nisbətən daha tez-tez təsadüf olunur ki, bu da həm qidalanma vərdişləri, həm də hormonal və metabolik faktorlarla bağlıdır. Bununla belə, baza profilaktika qaydaları hər kəs üçün eynidir: kifayət qədər su içmək və balanslı qidalanmaq orqanizmi qorumağın ən etibarlı yoludur.Musavat.com
