Bu görüntülər Ermənistanda deyil, İranın paytaxtı Tehranda qeydə alınıb. Kadrlarda Tehranda yaşayan erməni icmasının nümayəndələrinin müxtəlif tədbirlərdə və təhsil mühitində Ermənistanın dövlət bayrağı və milli atributlarından istifadə etdiyi görünür. Bu cür hallar İranın erməni icmasının dini və mədəni fəaliyyətinin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir və əksər hallarda ictimai-siyasi müstəvidə “separatçılıq” və ya “milli təhlükəsizliyə təhdid” kimi təqdim edilmir.
İranda ermənilər ölkənin Konstitusiyası ilə tanınan rəsmi dini azlıqlardan biridir. Onların kilsələri, məktəbləri, mədəniyyət mərkəzləri fəaliyyət göstərir və parlamentdə də xüsusi kvota üzrə təmsil olunurlar. Bu hüquqlar İranın etnik və dini müxtəlifliyinin qorunması siyasətinin bir hissəsi kimi izah edilir.
Bununla yanaşı, ölkənin ən böyük etnik qruplarından biri olan azərbaycanlı türklərin milli kimliklərini açıq şəkildə ifadə etməsi ilə bağlı məsələlər zaman-zaman müzakirələrə səbəb olur. Ana dilində təhsilin məhdud olması, milli-mədəni simvollardan istifadəyə həssas yanaşılması və bəzi fəalların fəaliyyətinə qarşı hüquqi tədbirlərin görülməsi insan hüquqları təşkilatlarının hesabatlarında da öz əksini tapıb.
Məhz buna görə də bir çox müşahidəçi sual edir: əgər bir icmanın milli atributlarından istifadə etməsi mədəni kimliyin ifadəsi kimi qəbul olunursa, niyə digər bir icmanın eyni addımları bəzən “pantürkizm”, “separatçılıq” və ya “milli təhlükəsizliyə təhdid” kimi qiymətləndirilir?
Mövzu ətrafında aparılan müzakirələr hər hansı etnik və ya dini qrupa qarşı yönəlmir. Əsas məsələ müxtəlif icmaların milli və mədəni kimliklərini ifadə etmək hüququna eyni hüquqi və ictimai yanaşmanın tətbiq olunub-olunmamasıdır.
Ekspertlərin fikrincə, çoxmillətli cəmiyyətlərdə sabitliyin qorunmasının əsas şərtlərindən biri bütün etnik və dini qruplara bərabər münasibətin göstərilməsi, onların dil, mədəniyyət və kimlik hüquqlarının qanun çərçivəsində təmin edilməsidir. Bu baxımdan İranda milli kimlik məsələsi uzun illərdir həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq səviyyədə müzakirə olunan mövzulardan biri olaraq qalır.
Qeyd edək ki, İran Konstitusiyasının 15-ci maddəsində fars dili dövlət dili kimi təsbit edilsə də, yerli və etnik dillərin mətbuatda, kütləvi informasiya vasitələrində və ədəbiyyatın tədrisində istifadəsinə icazə verildiyi göstərilir. Bununla belə, bu müddəanın praktik tətbiqi ilə bağlı müxtəlif qiymətləndirmələr mövcuddur və məsələ vaxtaşırı ictimai müzakirələrin mövzusu olur.
