Türkiyədə uşaq və yaşlılara qulluq xidmətlərinin bahalaşması ailələrin büdcəsinə ciddi təsir göstərməyə başlayıb. İstanbulda uşaq dayələrinin aylıq xidmət haqqı 50 min lirəyə, yaşlılara qulluq edən şəxslərin əməkhaqqı isə 80 min lirəyə qədər yüksəlib. Artan xərclər bəzi qadınları iş həyatından uzaqlaşaraq ailə üzvlərinə özlərinin qulluq etməsinə məcbur edir.
Korrekt.az xəbər verir ki, bu barədə Türkiyənin “Haber Global” nəşri məlumat yayıb.
Türkiyə Statistika Qurumunun (TÜİK) 2025-ci il üzrə “İş və ailə həyatının uzlaşdırılması” araşdırması ölkədə qulluq məsuliyyətinin əmək bazarına təsirini ortaya qoyub.
Araşdırmaya əsasən, 18-74 yaş aralığında olan 59 milyon 127 min nəfərin 43,1 faizi müntəzəm qulluq məsuliyyəti daşıyır. Bu isə təxminən 25 milyon 484 min nəfər deməkdir. Qulluq məsuliyyəti olanların 45,6 faizini qadınlar, 40,6 faizini isə kişilər təşkil edir.
Araşdırmada 15 yaşdan kiçik uşaqlara, nəvələrə, eləcə də xəstə, əlilliyi olan və gündəlik qayğıya ehtiyacı olan yetkin şəxslərə göstərilən müntəzəm yardım nəzərə alınıb.
Tədqiqatın nəticələrinə görə, işləyən və eyni zamanda qulluq məsuliyyəti daşıyan şəxslərin 70,1 faizi bu prosesdə ciddi çətinlik yaşamadığını bildirib. Bununla belə, 4 milyon 303 min nəfər iş həyatı ilə ailə öhdəliklərini paralel şəkildə yerinə yetirməkdə çətinlik çəkdiyini qeyd edib.
Çətinlik yaşayanların 38,4 faizi uzun iş saatlarını, 26,9 faizi işin yorucu və ağır olmasını, 8,9 faizi isə evlə iş yeri arasındakı məsafənin və yol vaxtının çoxluğunu əsas səbəb kimi göstərib.
Problemin ən ciddi nəticələrindən biri qadınların əmək bazarından uzaqlaşmasıdır.
Mynet-in TÜİK-in 2026-cı ilin birinci rübünə dair əmək bazarı göstəriciləri əsasında apardığı təhlilə görə, əmək qüvvəsinə daxil olmayan 536 min qadın uşaqlara və ya yetkin şəxslərə qulluq etmək səbəbindən sonuncu iş yerindən ayrılıb.
Bu göstərici ailə daxilində qulluq məsuliyyətinin qadınların məşğulluğuna ciddi təsir göstərdiyini ortaya qoyur.
2026-cı ildə İstanbulda tam iş günü çalışan gündüzlü uşaq dayələrinin aylıq xidmət haqqı 35-50 min lirə arasında dəyişir. Evdə qalmaqla işləyən dayələrin aylıq əməkhaqqı isə 45-60 min lirə təşkil edir.
Yaşlılara qulluq xidmətləri daha bahadır. Gündüzlü yaşlı baxıcılarının aylıq xidmət haqqı 45-65 min lirə, gecə-gündüz evdə qalmaqla göstərilən qulluq xidmətlərinin qiyməti isə 60-80 min lirə arasında dəyişir.
Beləliklə, xüsusilə bir nəfərin gəliri ilə dolanan ailələr üçün bu xərclər ciddi maliyyə yükünə çevrilib. Bəzi hallarda baxıcıya ödənilən məbləğ ailə üzvlərindən birinin aylıq qazancını üstələyir. Nəticədə ailələr peşəkar qulluq xidmətindən imtina edərək bu məsuliyyəti öz üzərinə götürməyə üstünlük verirlər.
TÜİK-in araşdırması göstərir ki, işləyən və uşaq baxımı məsuliyyəti daşıyan şəxslərin 83 faizi peşəkar qulluq xidmətlərindən istifadə etmir. Bu xidmətlərdən yararlanmayanların 17,6 faizi əsas səbəb kimi yüksək qiymətləri göstərib.
Yetkin şəxslərə qulluq sahəsində də vəziyyət oxşardır. Bu xidmətlərdən istifadə etməyənlərin payı 79,3 faiz təşkil edir. Onların 17,9 faizi yüksək xərcləri, 5,3 faizi isə yaxınlıqda uyğun xidmətin və ya boş yerin olmamasını səbəb göstərib.
Uşaqlara peşəkar qulluq xidməti almayan işləyən şəxslərin 50,8 faizi bu işi özünün və ya həyat yoldaşının gördüyünü bildirib.
Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi əsas məsələlərdən biri odur ki, əhalinin yaşlanması fonunda uşaqlara, xəstələrə və yaşlılara qulluq xidmətlərinə tələbat dünya miqyasında artır. Bununla yanaşı, xidmətlərin bahalaşması ailələrin sosial və iqtisadi vəziyyətinə təsir edən mühüm problemlərdən birinə çevrilir.
