Türkiyədə Əlihan Kuriş və onunla əlaqələndirilən şirkət və qurumlarla bağlı aparılan istintaq çərçivəsində hazırlanan MASAK hesabatı diqqətçəkən maliyyə əməliyyatlarını gündəmə gətirib.
168 səhifəlik hesabatda milyardlarla türk lirəsi həcmində bank əməliyyatları, yüksək məbləğli nağd pul , xarici ölkələrə köçürmələr və şirkətlər arasında pul axınları araşdırılıb.
Korrekt.az xəbər verir ki, hesabatda xüsusilə 9,3 milyon türk lirəsi, yəni təxminən 334,8 min manatlıq “qurbanlıq heyvan” ödənişi ilə bağlı əməliyyat diqqət çəkir.
66,2 milyard türk lirəsi — 2,38 milyard manatlıq bank əməliyyatı
MASAK-ın təqdim olunan məlumatlarına görə, araşdırmada adı keçən Güləryüz Kuyumculuk Turizm və Otomotiv A.Ş. şirkətinin 2017–2026-cı illər arasında bank əməliyyatlarının ümumi həcmi 66 milyard 211 milyon türk lirəsi, yəni təxminən 2 milyard 383 milyon 596 min manat olub.
Hesabata əsasən, həmin dövrdə şirkətin hesablarında:
17,26 milyard TL — təxminən 621,36 milyon manat nağd pul daxilolması;
18,32 milyard TL — təxminən 659,52 milyon manat nağd pul çıxışı;
26,213 milyard TL — təxminən 943,67 milyon manat ümumi nağd depozit;
4,415 milyard TL — təxminən 158,94 milyon manat nağd pul çıxarılması qeydə alınıb.
Bu rəqəmlər şirkətin bank hesablarından keçən ümumi əməliyyat həcmini göstərir. Başqa sözlə, 2,38 milyard manatlıq bank dövriyyəsi avtomatik olaraq qanunsuz əldə edilmiş pul demək deyil. MASAK araşdırmasının əsas istiqamətlərindən biri bu vəsaitlərin mənbəyinin və iqtisadi əsasının müəyyənləşdirilməsi olub.
Hesabatda İstanbul Hisar Turizm və Ticarət A.Ş. şirkətinin xarici maliyyə əməliyyatları da ayrıca araşdırılıb.
Məlumata görə, yalnız Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə əməliyyatlarda milyardlarla türk lirəsi həcmində pul köçürülməsi qeydə alınıb.
Səudiyyə Ərəbistanı ilə bağlı əməliyyatlarda 4 milyard 863 milyon 884 min 701 TL, yəni təxminən 175,10 milyon manat vəsaitin xaricə köçürüldüyü, 189 milyon 358 min TL, yəni təxminən 6,82 milyon manat vəsaitin isə daxil olduğu bildirilir.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri istiqamətində isə xaricolmaların 3 milyard 163 milyon 164 min 102 TL, yəni təxminən 113,87 milyon manat təşkil etdiyi, ölkədən şirkətə isə təxminən 18 milyon TL — 648 min manat daxil olduğu qeyd olunur.
MASAK materiallarında İsrail, Özbəkistan, Hindistan, ABŞ, Qazaxıstan, Mərakeş, İspaniya, Böyük Britaniya, İordaniya, Bosniya və Herseqovina, Şri-Lanka, İndoneziya, Almaniya və Albaniya daxil olmaqla bir sıra ölkələrlə aparılan köçürmələrin də araşdırıldığı bildirilir.
1,36 milyard TL kapital — 48,9 milyon manat, cəmi 1 230 manatlıq əməliyyat
İstintaq materiallarında İstanbul Hisar Sağlamlıq Yatırım və Turizm Ticarət A.Ş. şirkətinin fəaliyyəti də diqqət çəkir.
Məlumata görə, 18 noyabr 2025-ci ildə yaradılan şirkətin kapitalı 1 milyard 358 milyon 236 min 351 TL, yəni təxminən 48 milyon 896 min manat olub.
Bununla belə, MASAK-ın bank məlumatlarına əsasən şirkətin ümumi əməliyyat həcmi cəmi 34 min 176 TL, yəni təxminən 1 230 manat təşkil edib.
Hesabatda şirkətin satışlarının sıfır olduğu, mal alışı və satışı ilə bağlı qeydlərin müəyyən edilmədiyi bildirilir.
MASAK bu vəziyyəti şirkətin yüksək kapitalı ilə faktiki kommersiya fəaliyyəti arasındakı ciddi fərq baxımından diqqətçəkən hal kimi qiymətləndirib.
Dubaydan milyonlarla dollar daxil oldu, ardınca nağd çıxarıldı
Akdəniz Toros Ət və Ət Məhsulları Sənaye və Xarici Ticarət A.Ş. şirkətinin hesablarındakı dollar əməliyyatları da hesabatda yer alıb.
Məlumata görə, 2018-ci ilin iyulunda FIDATO General Trading şirkətindən ardıcıl günlərdə 2,5 milyon və 2,6 milyon dollar daxil olub.
Bundan sonra hesabdan 2,6 milyon, 1 milyon 183 min 550 və 1 milyon 316 min 450 dollar məbləğində nağd pul çıxarıldığı bildirilir.
Başqa bir əməliyyatda isə Shanghai Omega FZE şirkətindən 2 milyon 365 min dollar daxil olduğu və ertəsi gün oxşar məbləğdə vəsaitin nağd çıxarıldığı qeyd edilir.
2019-cu ilin sentyabrında FIDATO-dan daxil olduğu bildirilən 2 milyon 250 min dolların isə daha sonra İstanbul Hisar Turizm və Çamlıca Nəşriyyat şirkətlərinə köçürüldüyü göstərilir.
“Çatdırılma” adı ilə milyonlarla manat
Hesabatda yüksək məbləğli nağd depozitlərin açıqlamaları da diqqət çəkir.
Bəzi əməliyyatlarda pulların “tərəfdaş İrfan Yılmaz tərəfindən çatdırılıb yatırılması” və buna bənzər izahatlarla hesablara daxil edildiyi bildirilir.
MASAK bu vəsaitlərin mənbəyinin müəyyənləşdirilməsinin vacib olduğunu qeyd edib.
Məsələn, 15 noyabr 2022-ci ildə şirkətlərdən birinin hesabına 989 min 800 dollar ekvivalentində vəsaitin “Nürrəddin Qaya çatdırılması kimi nağd depozit” açıqlaması ilə yatırıldığı, ertəsi gün isə bu vəsaitin günəş elektrik stansiyası üçün panel alınması məqsədilə enerji şirkətinə köçürüldüyü bildirilir.
“Qurbanlıq üçün 46 baş mal-qara”: 334,8 min manatlıq əməliyyat
Hesabatın ən diqqətçəkən hissələrindən biri 1 iyun 2026-cı il tarixli pul köçürməsi ilə bağlıdır.
MASAK materiallarında yer aldığı bildirilən məlumata görə, Mehmet Toktaşa “46 baş qurbanlıq mal-qara üçün ödəniş” açıqlaması ilə 9 milyon 300 min TL, yəni təxminən 334 min 800 manat göndərilib.
Lakin həmin məbləğin ertəsi gün “səhv pul köçürməsi” qeydi ilə geri qaytarıldığı bildirilir.
Daha sonra eyni məbləğin “46 baş qurbanlıq mal-qara üçün istehsalçıya ödəniş” açıqlaması ilə Əhməd Sevenə göndərildiyi qeyd olunur.
Məhz bu ardıcıllıq — pulun bir şəxsə göndərilməsi, “səhv köçürmə” adı ilə geri qaytarılması və eyni məbləğin başqa şəxsə yönləndirilməsi — hesabatda diqqət çəkən əməliyyatlardan biri kimi təqdim edilir.
567 milyon TL-lik vəqf əməliyyatları — 20,4 milyon manat
Gümüşsoy Sevim Quran Tədrisi Vəqfinin bank əməliyyatları da araşdırılıb.
Təqdim olunan məlumatlara görə, 2017–2026-cı illər arasında vəqfin bank əməliyyatlarının ümumi həcmi təxminən 567 milyon TL, yəni 20 milyon 412 min manat təşkil edib.
Hesabatda vəqfin hesablarına daxil olan vəsaitlərin müəyyən hissəsinin daha sonra müxtəlif şirkətlərə köçürüldüyü bildirilir.
Bu çərçivədə:
Ümran Təhsil A.Ş. şirkətinə 142 əməliyyatla təxminən 52,1 milyon TL — 1 milyon 875 min 600 manat;
Yavuzlar Qrup İnşaat şirkətinə isə 83 əməliyyatla təxminən 38,9 milyon TL — 1 milyon 400 min 400 manat
köçürüldüyü qeyd edilir.
Şirkətlər arasındakı maliyyə şəbəkəsi
MASAK hesabatında araşdırılan şirkət və qurumlar arasında maliyyə əlaqələrinin də müəyyənləşdirildiyi bildirilir.
Ümran Təhsil, Akdəniz Toros, Çamlıca Nəşriyyat, İstanbul Hisar Turizm, Hisar Sağlamlıq və Gümüşsoy Sevim Quran Tədrisi Vəqfi arasında bank köçürmələri və digər maliyyə əməliyyatları üzrə əlaqələr araşdırılıb.
Hesabatda diqqət çəkən ümumi xüsusiyyətlər sırasında yüksək nağd pul dövriyyəsi, tərəfdaşlardan daxil olduğu göstərilən böyük məbləğlər və vəsaitlərin digər şirkətlərə qısa müddət ərzində köçürülməsi göstərilir.
49 şübhəli barədə həbs qərarı
Təqdim olunan məlumatlara əsasən, 13 avqust 2026-cı ildə Ankara Baş Prokurorluğu Əlihan Kurişlə əlaqələndirilən istintaq çərçivəsində 49 şübhəli barədə həbs qərarı verib.
Onlardan 33 nəfərin saxlanıldığı bildirilir.
İstintaqın cinayətkar təşkilat yaratmaq və idarə etmək, cinayətkar təşkilata üzv olmaq, cinayət yolu ilə əldə edilmiş aktivlərin yuyulması, dövlət qurumlarına qarşı dələduzluq və vergi qanunvericiliyinin pozulması ilə bağlı aparıldığı qeyd olunur.
Kuriş ailəsinin 191 daşınmaz əmlakı
İstintaqın digər istiqaməti Kuriş ailəsinin əmlakları ilə bağlıdır.
Məlumata görə, Əlihan Kurişin anası Ayşə Güldərən Kurişin 138, mərhum atası Mahmud Səbri Kurişin isə 26 daşınmaz əmlakı olduğu müəyyən edilib.
Ailə üzvlərinin mülkiyyət məlumatlarının ümumi araşdırılması nəticəsində 191 daşınmaz əmlakın müəyyən edildiyi bildirilir.
Əmlakların İstanbulun Kadıköy və Üsküdar rayonları ilə yanaşı, Sakaryanın Serdivan, Adapazarı və Erenler rayonlarında yerləşdiyi qeyd olunur.
Bu əmlakların əldə edilmə tarixləri, dəyəri və mülkiyyət paylarının da araşdırıldığı bildirilir.
Seyfdən milyonlarla dollarlıq çeklər və 991,7 min manatlıq qızıl
İstintaq çərçivəsində aparıldığı bildirilən axtarış zamanı Əlihan Kurişin evindəki polad seyfdə də diqqətçəkən aktivlərin aşkarlanması barədə məlumat yayılıb.
Təqdim olunan materiallara görə, seyfdən:
3 milyon dollar dəyərində çeklər;
27 milyon 548 min 376 TL, yəni təxminən 991 min 742 manat dəyərində qızıl və zinət əşyaları
aşkarlanıb.
Bu aktivlərin mənşəyi və əldə edilmə qaydası ilə bağlı məsələlərin də istintaq çərçivəsində araşdırıldığı bildirilir.
MASAK materiallarında təsvir olunan mənzərədə əsas diqqət yalnız milyardlarla manatlıq dövriyyəyə deyil, pulun hansı istiqamətdə hərəkət etdiyinə yönəlir.
Şirkət hesablarına daxil olan böyük məbləğli nağd pullar, xaricdən gələn milyonlarla dollar, müxtəlif şirkətlər arasında qısa müddətdə həyata keçirilən köçürmələr və “səhv köçürmə” kimi göstərilən əməliyyatlar araşdırmanın əsas mövzularından biri olub.
