Bəzi tarixlər xalqın yaddaşına təqvim səhifəsi kimi yox, ürək döyüntüsü kimi yazılır. 8 Noyabr da belə bir gündür — Azərbaycan tarixinin ən şərəfli və qürurverici səhifələrindən biri. Bu tarix yalnız hərbi Qələbənin deyil, xalqımızın illər boyu qoruyub saxladığı azadlıq iradəsinin, dövlətimizin siyasi qətiyyətinin və tarixi ədalətin bərpasının təcəssümüdür. Zəfər Günü milli yaddaşımıza əbədi həkk olunub, gələcək nəsillər üçün dövlətçilik və vətənpərvərlik nümunəsinə çevrilib.
Otuz ilə yaxın davam edən işğal dövrü Azərbaycan xalqı üçün ağır sınaqlarla yadda qaldı. Bir milyondan artıq soydaşımız doğma yurdlarından didərgin düşdü, şəhər və kəndlərimiz dağıdıldı, tarixi-mədəni irsimizə ciddi ziyan vuruldu. Buna baxmayaraq, torpaqlarımızın azad edilməsi dövlətimizin dəyişməz strateji hədəfi olaraq qaldı. Ölkəmiz bütün bu illər ərzində həm diplomatik müstəvidə haqlı mövqeyini müdafiə etdi, həm də hərbi və iqtisadi potensialını addım-addım gücləndirdi.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət tarixi Qələbənin əsasını formalaşdırdı. Güclü iqtisadiyyatın qurulması, müdafiə xərclərinin artırılması, müasir silah və texnologiyaların əldə edilməsi, yerli hərbi sənaye kompleksinin inkişafı Azərbaycan Ordusunun döyüş qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə yüksəltdi. Eyni zamanda, ölkəmizin beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi, enerji və nəqliyyat layihələri vasitəsilə regional mövqelərinin möhkəmləndirilməsi Azərbaycanın siyasi və iqtisadi gücünü artırdı. Bütün bunlar bir həqiqəti aydın göstərdi: böyük hədəflərə çatmaq üçün ardıcıl dövlət strategiyası, güclü iqtisadi baza və milli iradə əsas şərtlərdir.
2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistanın növbəti hərbi təxribatlarına cavab olaraq başlayan Vətən müharibəsi xalqımızın onilliklər boyu gözlədiyi tarixi məqamı gerçəkləşdirdi. Azərbaycan Ordusu Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə 44 gün ərzində misilsiz qəhrəmanlıq göstərdi. Şuşanın azad edilməsi ilə nəticələnən hərbi əməliyyatlar düşmənin müqavimətini qırdı və Ermənistanı kapitulyasiya aktını imzalamağa məcbur etdi.
Bu Qələbə təkcə döyüş meydanında qazanılmadı — o, dövlətin bütün imkanlarının, xalqın həmrəyliyinin və ordunun peşəkarlığının vahid məqsəd ətrafında birləşməsinin nəticəsi idi.
Zəfərin ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri Azərbaycan xalqının və Ordusunun sarsılmaz birliyi oldu. Şəhidlərimizin fədakarlığı, qazilərimizin iradəsi, hərbçilərimizin qəhrəmanlığı və arxa cəbhədə xalqımızın göstərdiyi həmrəylik “Dəmir yumruq” rəmzində birləşdi. Bu birlik bir daha sübut etdi ki, xalq öz dövləti ətrafında sıx birləşəndə qarşıya qoyduğu ən böyük məqsədlərə belə çata bilər. Şəhidlərimizin əziz xatirəsi, qazilərimizin qəhrəmanlıq yolu bu Zəfərin mənəvi təməlidir.
2020-ci ilin noyabrında əldə edilən hərbi-siyasi nəticələr ərazi bütövlüyümüzün və suverenliyimizin tam bərpası yolunda mühüm mərhələ olsa da, proses bununla bitmədi. 2023-cü il sentyabrın 19–20-də həyata keçirilən antiterror tədbirləri nəticəsində ölkəmizin bütün ərazisində dövlət suverenliyi tam bərpa edildi. Həmin ilin oktyabrın 15-də Prezident İlham Əliyevin Xankəndidə Azərbaycan bayrağını ucaltması isə müasir tariximizin rəmzi hadisələrindən biri kimi yaddaşlara həkk olundu. Bununla Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini təmin edən dövlət kimi tarixi mərhələni başa çatdırdı.
Zəfərin diplomatik nəticələri də ölkəmizin beynəlxalq mövqelərinin möhkəmlənməsində mühüm rol oynadı. Uzun illər münaqişənin həllinə nail ola bilməyən vasitəçilik mexanizmlərinin fəaliyyətsizliyi fonunda Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü təmin etdi və postmünaqişə mərhələsində yeni siyasi reallıqlar yaratdı. 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqtonda əldə olunan razılaşmalar və sülh sazişi mətninin paraflanması regionda davamlı sülhün qurulması istiqamətində əhəmiyyətli addım oldu. Bu proses Azərbaycanın nəinki hərbi, həm də diplomatik müstəvidə mövqeyini gücləndirdiyini göstərir.
Bu gün Zəfərin davamı azad edilmiş ərazilərdə aparılan genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərində özünü göstərir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yeni yaşayış məntəqələri salınır, yollar, enerji və kommunikasiya infrastrukturu yaradılır, məktəblər və digər sosial obyektlər istifadəyə verilir. Keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışı tarixi Qələbənin real nəticələrini insanların gündəlik həyatında hiss etməsinə imkan yaradır. Azad edilmiş ərazilərdə iqtisadi fəaliyyətin genişlənməsi, təhsil və məşğulluq imkanlarının yaradılması həmin bölgələrin ölkənin ümumi inkişafına inteqrasiyasını sürətləndirir.
Zəfərin dövlətçilik tariximizdəki yerini möhkəmləndirmək üçün onun rəmzləri və qəhrəmanlıq salnaməsi də yaşadılır. Zəfər Gününün təsis edilməsi, orden və medalların yaradılması, Zəfər Parkının və Zəfər Muzeyinin açılması bu tarixi hadisənin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, şəhid ailələrinə və qazilərə göstərilən dövlət qayğısı, onların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, məşğulluq və mənzil təminatı istiqamətində görülən işlər Vətən qarşısında xidmət göstərmiş insanlara ehtiramın ifadəsidir.
8 Noyabr bizə bir daha xatırladır ki, dövlətin gücü yalnız iqtisadi göstəricilərlə və hərbi imkanlarla ölçülmür. Bu güc həm də milli birlikdə, tarixi yaddaşda, siyasi iradədə və xalqın öz gələcəyinə inamındadır. Azərbaycan bu gün qalib dövlət kimi qarşısında yeni inkişaf hədəfləri müəyyənləşdirir. Əldə etdiyimiz Zəfəri qorumaq, azad edilmiş torpaqları inkişaf etdirmək və güclü dövlətimizi gələcək nəsillərə daha qüdrətli şəkildə ötürmək hər birimizin məsuliyyətidir.
Zəfərimiz xalqımızın qüruru, dövlətimizin gücü və gələcəyimizin etibarlı təməlidir. Bu tarixi Qələbə əbədi yaşayacaq!
Əlibala Məhərrəmzadə, Milli Məclisin deputatı, iqtisad elmləri doktoru, professor
