Ayna Fleydanlı, Sumqayıt şəhər Anar Şükürov adına 25 nömrəli tam orta məktəbin direktoru
Süni intellekt, inklüzivlik və keyfiyyətli təhsil: Azərbaycanın insan kapitalının inkişafı və yeni dövrün çağırışlarına hazırlıq strategiyası
Təhsil hər bir dövlətin gələcəyini müəyyənləşdirən, cəmiyyətin intellektual potensialını formalaşdıran və milli inkişafın davamlılığını təmin edən strateji sahədir. Müasir dövrdə ölkələrin rəqabət qabiliyyəti yalnız təbii sərvətləri, iqtisadi imkanları və istehsal gücü ilə deyil, həm də bilik yaradan, texnologiyaları mənimsəyən, müstəqil düşünən və dəyişən şəraitə uyğunlaşa bilən insan kapitalı ilə ölçülür. Bu baxımdan təhsil siyasəti ayrı-ayrı tədris problemlərinin həlli ilə məhdudlaşmır, dövlətin uzunmüddətli inkişaf modelinin formalaşmasında həlledici rol oynayır. Rəqəmsal transformasiyanın sürətləndiyi, süni intellektin əmək bazarını və peşə fəaliyyətinin məzmununu dəyişdirdiyi, biliklərin yenilənmə müddətinin qısaldığı bir şəraitdə ənənəvi təhsil yanaşmalarının imkanları da yenidən qiymətləndirilməlidir. Artıq əsas məsələ yalnız şagirdə və tələbəyə müəyyən həcmdə bilik vermək deyil, həmin biliyi anlamaq, təhlil etmək, praktikada tətbiq etmək və yeni biliklər yaratmaq bacarığı formalaşdırmaqdır. Başqa sözlə, müasir təhsilin keyfiyyəti öyrədilən məlumatların həcmi ilə yanaşı, onların insanın düşüncəsinə, bacarıqlarına və həyat imkanlarına nə dərəcədə təsir göstərməsi ilə müəyyən olunur.
Azərbaycanın gələcək inkişafı baxımından bu məsələ xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkəmizdə təhsil sisteminin müasirləşdirilməsi, rəqəmsal imkanların genişləndirilməsi, təhsilə çıxışın yaxşılaşdırılması və tədrisin keyfiyyətinin yüksəldilməsi bir-biri ilə əlaqəli vəzifələrdir. Bu istiqamətlərin hər biri ayrıca əhəmiyyət daşısa da, onların real nəticəsi qarşılıqlı əlaqədə, vahid strateji yanaşma əsasında həyata keçirilməsindən asılıdır.
Müasir Azərbaycan təhsilinin qarşısında dayanan başlıca vəzifə ənənə ilə yeniliyi uzlaşdırmaq, texnologiyanın imkanlarından səmərəli istifadə etməklə yanaşı, insan amilini, milli-mənəvi dəyərləri və bərabər imkanlar prinsipini qorumaqdır. Çünki təhsilin uğuru yalnız texnoloji yeniliklərin tətbiqi ilə deyil, həmin yeniliklərin insanın inkişafına, cəmiyyətin tərəqqisinə və ölkənin intellektual potensialının güclənməsinə xidmət etməsi ilə ölçülür.
Süni intellekt və rəqəmsal transformasiya: təhsilin məzmunu dəyişir
Müasir dünyada süni intellektin inkişafı təhsil sistemləri qarşısında yeni imkanlarla yanaşı, ciddi məsuliyyətlər də yaradır. Süni intellekt əsaslı platformalar fərdi öyrənmə imkanlarını genişləndirə, mürəkkəb mövzuların izahını asanlaşdıra, müəllimlərin müəyyən texniki iş yükünü azalda və tədris prosesinin daha çevik təşkilinə kömək edə bilər. Bununla belə, texnologiyanın mövcudluğu özlüyündə təhsilin keyfiyyətinin yüksəlməsi demək deyil. Həlledici məsələ həmin imkanlardan hansı məqsədlə, hansı metodlarla və hansı pedaqoji prinsiplər əsasında istifadə edilməsidir.
Süni intellektin təhsilə inteqrasiyası ilk növbədə öyrənmə prosesinin fərdiləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Şagirdlərin bilik səviyyəsi, öyrənmə tempi və mənimsəmə üsulları fərqləndiyindən, vahid yanaşma hər bir şagirdin ehtiyaclarına eyni dərəcədə cavab verməyə bilər. Ağıllı tədris vasitələri mövzuların müxtəlif üsullarla izahına, bilik boşluqlarının müəyyənləşdirilməsinə və fərdi tapşırıqların hazırlanmasına şərait yarada bilər. Lakin bu imkanlar müəllimin peşəkar müşahidəsini, pedaqoji təcrübəsini və şagirdlə canlı ünsiyyətini əvəz etmir. Əksinə, düzgün tətbiq edildikdə, müəllimin hər bir şagirdin inkişafına daha çox diqqət ayırmasına kömək edə bilər.
Burada başqa bir mühüm məsələ də var: texnologiya ilə işləmək bacarığı texnologiyanın təqdim etdiyi hər bir məlumatı düzgün hesab etmək demək deyil. Süni intellekt yanlış və ya natamam məlumat verə, mürəkkəb məsələləri həddindən artıq sadələşdirə bilər. Buna görə şagirdlərdə mənbələri yoxlamaq, faktları müqayisə etmək, arqumentləri qiymətləndirmək və nəticələrə müstəqil gəlmək bacarıqları formalaşdırılmalıdır. Rəqəmsal savadlılıq məhz bu keyfiyyətlərlə tamamlandıqda real intellektual üstünlüyə çevrilir. Bu baxımdan təhsildə süni intellektin tətbiqi yalnız texniki təminat məsələsi deyil, həm də tədris metodlarının yenilənməsi, müəllimlərin peşəkar hazırlığının gücləndirilməsi, məlumatların təhlükəsizliyinin qorunması və akademik dürüstlüyün təmin edilməsi məsələsidir. Şagirdin hazır cavabı əldə etməsi ilə həmin cavabın mahiyyətini anlaması arasında ciddi fərq var. Təhsil sistemi bu fərqi nəzərə almalı, texnologiyadan istifadənin nəticəsini yalnız sürət və rahatlıqla deyil, düşünmə qabiliyyətinə verdiyi töhfə ilə qiymətləndirməlidir.
Beləliklə, süni intellekt təhsilin məqsədinə çevrilməməli, həmin məqsədə çatmağa xidmət edən vasitə kimi dəyərləndirilməlidir.
Əsas məqsəd texnologiyadan istifadə edən deyil, ondan məsuliyyətlə yararlanan, məlumatı təhlil edən və biliyini müstəqil qərarların qəbulunda tətbiq edə bilən şəxsiyyət yetişdirməkdir.
İnklüziv təhsil: bərabər imkanlardan real iştirakçılığa
Təhsilin müasirləşdirilməsi yalnız yeni texnologiyaların tətbiqi ilə məhdudlaşa bilməz. Onun mühüm istiqamətlərindən biri də hər bir uşağın keyfiyyətli təhsil almaq imkanlarının təmin edilməsidir. İnklüzivlik bu baxımdan sosial ədalət prinsipinin təhsil sistemində praktik təzahürüdür. Hər bir şagirdin fərdi xüsusiyyətlərindən, sağlamlıq imkanlarından, sosial vəziyyətindən və yaşadığı ərazidən asılı olmayaraq, tədris prosesində iştirak edə bilməsi cəmiyyətin inkişaf səviyyəsini müəyyən edən mühüm göstəricidir.
İnklüziv təhsilə yalnız xüsusi təhsil ehtiyacları olan uşaqların ümumi təhsil müəssisələrinə cəlb edilməsi kimi yanaşmaq düzgün olmazdı. Bu anlayış, eyni zamanda, təlim mühitinin müxtəlif ehtiyaclara uyğunlaşdırılmasını, müəllimlərin müvafiq metodik hazırlığını, məktəb infrastrukturunun əlçatanlığını və uşaqlar arasında qarşılıqlı hörmət mədəniyyətinin formalaşdırılmasını nəzərdə tutur. Şagirdin məktəbdə fiziki olaraq iştirak etməsi hələ onun təhsilə tam cəlb olunması demək deyil. Əsas məsələ onun öyrənmə prosesində iştirak etməsi, öz potensialını inkişaf etdirməsi və əldə etdiyi bilikləri nümayiş etdirmək imkanına malik olmasıdır. Bu məqsədə çatmaq üçün məktəblərin maddi-texniki imkanları ilə yanaşı, pedaqoji mühitin də təkmilləşdirilməsi vacibdir.
Müəllimlər müxtəlif öyrənmə ehtiyaclarını müəyyənləşdirmək, fərqli təlim üsullarından istifadə etmək və şagirdlərin inkişafını fərdi xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq qiymətləndirmək imkanlarına malik olmalıdırlar. Valideynlərlə əməkdaşlıq, müvafiq mütəxəssislərin dəstəyi və məktəb rəhbərliyinin təşkilati fəaliyyəti də bu prosesin ayrılmaz hissəsidir.
İnklüzivliyin digər mühüm tərəfi təhsildə bərabər imkanların coğrafi və sosial baxımdan genişləndirilməsidir. Şəhər və kənd məktəbləri arasında tədris resurslarına, rəqəmsal infrastruktura və ixtisaslı müəllimlərə çıxış imkanlarının fərqlənməsi təhsilin nəticələrinə təsir göstərə bilər. Buna görə rəqəmsallaşma və infrastruktur layihələri planlaşdırılarkən resurslara daha çox ehtiyacı olan məktəblərin vəziyyəti xüsusi nəzərə alınmalıdır. Məsələnin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, keyfiyyətli təhsil müəyyən bir qrup üçün üstünlük deyil, cəmiyyətin bütün üzvlərinin inkişafına xidmət edən ictimai dəyərdir. İstedad və bacarıqlar sosial və coğrafi sərhədlərlə məhdudlaşmadığından, hər bir uşağın potensialının üzə çıxarılması həm fərdi inkişaf, həm də ölkənin insan kapitalının gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Təhsilin keyfiyyəti: nəticələr, bacarıqlar və müəllim amili
Təhsil siyasətinin əsas hədəflərindən biri keyfiyyətin yüksəldilməsidir. Lakin keyfiyyət anlayışını yalnız imtahan nəticələri, qiymətləndirmə göstəriciləri və əldə olunan diplomlarla məhdudlaşdırmaq olmaz. Təhsilin həqiqi nəticəsi insanın qazandığı bilikləri nə dərəcədə mənimsəməsi, onları müxtəlif vəziyyətlərdə tətbiq etməsi, problemləri həll etməsi və yeni biliklər əldə etməyə hazır olması ilə müəyyən olunur.
Müasir əmək bazarı yalnız müəyyən peşəyə aid biliklərə deyil, analitik düşüncə, ünsiyyət, əməkdaşlıq, yaradıcılıq və dəyişikliklərə uyğunlaşma bacarıqlarına da ehtiyac duyur. Texnoloji yeniliklər bəzi peşələrin məzmununu dəyişdirir, yeni ixtisaslara tələbat yaradır və insanlardan davamlı öyrənməyi tələb edir. Bu şəraitdə təhsil sisteminin vəzifəsi şagirdləri yalnız mövcud əmək bazarına hazırlamaq deyil, onların gələcəkdə baş verəcək dəyişikliklərə uyğunlaşmaq qabiliyyətini də formalaşdırmaqdır. Bu isə tədrisin məzmununa və qiymətləndirmə üsullarına yenidən baxılmasını zəruri edir. Şagirdin məlumatı əzbərləməsi ilə həmin məlumatı təhlil edərək nəticə çıxarması eyni səviyyəli bacarıqlar deyil. Tədris prosesində müstəqil araşdırmaya, layihələrə, praktiki tapşırıqlara, müzakirələrə və problem əsaslı öyrənməyə daha çox yer verilməsi biliyin tətbiq imkanlarını genişləndirə bilər. Qiymətləndirmə də yalnız düzgün cavabın müəyyənləşdirilməsinə deyil, şagirdin düşünmə prosesinin və əldə etdiyi nəticənin əsaslandırılmasına diqqət yetirməlidir.
Keyfiyyət məsələsinin mərkəzində isə müəllim dayanır. Ən müasir texnologiyalar, müasir məktəb binaları və yenilənmiş dərsliklər belə, peşəkar müəllimin rolunu aradan qaldırmır. Müəllim bilik ötürən şəxs olmaqla yanaşı, şagirdin düşüncəsini istiqamətləndirən, öyrənməyə marağını gücləndirən, onun fərdi imkanlarını üzə çıxaran və mənəvi inkişafına təsir göstərən əsas iştirakçıdır. Buna görə müəllimlərin davamlı peşəkar inkişafı, metodiki dəstəklə təmin olunması, müasir tədris texnologiyalarından istifadə bacarıqlarının artırılması və əməyinin layiqincə qiymətləndirilməsi təhsil siyasətinin prioritetləri sırasında yer almalıdır.
Müəllimdən yeni yanaşmalar tələb edilirsə, onun həmin yanaşmaları tətbiq etməsi üçün zəruri şərait də yaradılmalıdır. Əks halda, islahatların nəzərdə tutulan nəticələrini əldə etmək çətinləşər.
Müəllim hazırlığının keyfiyyəti ilə məktəbdə tədrisin keyfiyyəti arasında birbaşa əlaqə var. Bu səbəbdən müəllimlərin ixtisasartırma proqramları formal tədbirlər toplusu kimi deyil, real ehtiyaclara cavab verən, praktik bacarıqları gücləndirən və nəticələri qiymətləndirilən inkişaf mexanizmi kimi qurulmalıdır. Müəllimin peşəkar inkişafına qoyulan sərmayə uzunmüddətli perspektivdə şagirdlərin nailiyyətlərinə və cəmiyyətin intellektual potensialına yönələn sərmayədir.
Məktəbdən əmək bazarına: təhsilin iqtisadi inkişafla əlaqəsi
Təhsilin strateji əhəmiyyəti onun iqtisadiyyatla qarşılıqlı əlaqəsində də aydın görünür. Müasir iqtisadiyyatın inkişafı üçün yalnız maliyyə və maddi resurslar deyil, innovasiya yarada bilən, texnoloji yenilikləri mənimsəyən və yüksək məhsuldarlıqla çalışan mütəxəssislər lazımdır. Bu baxımdan təhsil sistemi ilə əmək bazarı arasında əlaqələrin gücləndirilməsi ölkənin uzunmüddətli rəqabət qabiliyyətinə təsir edən amillərdəndir.
Əmək bazarının tələbləri ilə tədris proqramları arasında uyğunsuzluq yarandıqda, bir tərəfdən müəssisələr zəruri bacarıqlara malik kadr tapmaqda çətinlik çəkir, digər tərəfdən isə məzunlar əldə etdikləri bilikləri iş həyatında tətbiq etmək imkanlarının məhdudluğu ilə üzləşə bilirlər. Bu problemin həlli üçün təhsil müəssisələri, işəgötürənlər və müvafiq dövlət qurumları arasında əməkdaşlıq genişləndirilməlidir.
Peşə təhsilinin inkişafı, praktiki hazırlığın gücləndirilməsi, istehsalat təcrübəsinin səmərəli təşkili və ali təhsil müəssisələrində tədqiqat fəaliyyətinin stimullaşdırılması bu istiqamətdə mühüm rol oynaya bilər. Eyni zamanda, əmək bazarına uyğunlaşma təhsilin yalnız qısamüddətli iqtisadi tələblərə tabe edilməsi kimi başa düşülməməlidir. Universitetlərin və digər təhsil müəssisələrinin vəzifəsi konkret peşə bacarıqları ilə yanaşı, fundamental biliklər, tənqidi düşüncə və elmi dünyagörüşü formalaşdırmaqdır.
Xüsusilə elmi tədqiqatların, innovasiyaların və sahibkarlıq təşəbbüslərinin inkişafı baxımından ali təhsilin rolu böyükdür. Universitetlər yalnız hazır biliklərin ötürüldüyü məkan deyil, həm də yeni ideyaların yarandığı, elmi nəticələrin praktik tətbiq imkanlarının araşdırıldığı və gələcəyin mütəxəssislərinin yetişdirildiyi mərkəzlər olmalıdır. Elm, təhsil və istehsalat arasında əlaqələrin gücləndirilməsi tədqiqat nəticələrinin iqtisadi və sosial dəyərə çevrilməsinə şərait yarada bilər. Burada əsas məqsəd təhsil sistemini əmək bazarının dəyişən tələblərinə uyğunlaşdırmaqla yanaşı, həmin tələblərin formalaşmasında iştirak edən insan kapitalı yaratmaqdır. Çünki innovativ iqtisadiyyatın inkişafı yalnız mövcud texnologiyalardan istifadə edən deyil, yeni texnologiyalar və həllər yaradan mütəxəssislərin yetişdirilməsini tələb edir.
Milli-mənəvi dəyərlər və müasir dünyagörüşü: inkişafın mənəvi dayaqları
Təhsilin müasirləşdirilməsi məsələsində texnologiya, bilik və peşə bacarıqları ilə yanaşı, mənəvi tərbiyə də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Cəmiyyət üçün yalnız savadlı deyil, həm də məsuliyyətli, dürüst, vətəninə və xalqına bağlı, digər insanların hüquqlarına hörmət edən və ictimai maraqları anlayan vətəndaşların yetişdirilməsi vacibdir. Bu baxımdan təhsilin məqsədi insanın intellektual inkişafı ilə onun mənəvi formalaşması arasında tarazlıq yaratmaqdır.
Milli-mənəvi dəyərlərin qorunması müasir elmi biliklərə və dünyəvi düşüncəyə açıq olmaqla ziddiyyət təşkil etmir. Əksinə, öz tarixini, dilini, mədəniyyətini və milli kimliyini dərindən bilən insan dünyadakı prosesləri daha şüurlu qiymətləndirə, müxtəlif mədəniyyətlərlə sağlam dialoq qura və qlobal dəyişikliklərdə öz mövqeyini müəyyənləşdirə bilər.
Bu səbəbdən təhsil proqramlarında milli tarixə, Azərbaycan dilinə, ədəbiyyata və mədəni irsə münasibət yalnız məlumatların öyrədilməsi ilə məhdudlaşmamalıdır. Şagirdlərdə tarixi hadisələri anlamaq, mədəni irsin əhəmiyyətini dərk etmək, fərqli fikirlərə hörmətlə yanaşmaq və öz mövqeyini əsaslandırmaq bacarıqları da formalaşdırılmalıdır. Belə yanaşma milli kimliyin qorunması ilə müasir dünyaya inteqrasiyanı bir-birini tamamlayan proseslərə çevirir.
Rəqəmsal mühitdə informasiya bolluğu və müxtəlif təsirlərin artması şəraitində media savadlılığı, informasiya təhlükəsizliyi və məsuliyyətli davranış da xüsusi əhəmiyyət qazanır. Gənclər yalnız məlumat əldə etməyi deyil, onun etibarlılığını yoxlamağı, manipulyativ məzmunu tanımağı və rəqəmsal platformalarda etik davranmağı bacarmalıdırlar. Bu bacarıqlar həm fərdi təhlükəsizlik, həm də cəmiyyətin sağlam informasiya mühitinin qorunması üçün vacibdir.
Deməli, müasir təhsil intellektual inkişafı mənəvi məsuliyyətdən ayırmamalıdır. Bilik insanın imkanlarını genişləndirir, dəyərlər isə həmin imkanlardan hansı məqsədlər naminə istifadə ediləcəyini müəyyənləşdirir.
Təhsil islahatlarının səmərəsi: niyyətlərdən ölçülə bilən nəticələrə
Təhsil sahəsində dəyişikliklərin uğuru yalnız qəbul edilən qərarların və həyata keçirilən layihələrin sayı ilə ölçülə bilməz. Əsas məsələ bu tədbirlərin məktəblərin gündəlik fəaliyyətində, müəllimlərin işində və şagirdlərin öyrənmə nəticələrində hansı dəyişikliklər yaratmasıdır.
Buna görə təhsil siyasətində məqsədlərin aydın müəyyənləşdirilməsi, nəticələrin müntəzəm qiymətləndirilməsi və aşkar olunan problemlər əsasında qərarların təkmilləşdirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Səmərəli islahatlar bir-biri ilə əlaqəli bir neçə istiqaməti əhatə etməlidir: tədrisin məzmununun yenilənməsi, müəllimlərin peşəkar inkişafı, məktəb infrastrukturunun yaxşılaşdırılması, rəqəmsal imkanların genişləndirilməsi, inklüzivliyin təmin edilməsi və təhsilin nəticələrinin obyektiv qiymətləndirilməsi. Bu istiqamətlərdən hər hansı birinin digərindən təcrid olunmuş şəkildə inkişafı ümumi nəticələrin məhdudlaşmasına səbəb ola bilər. Məsələn, məktəblərin texniki imkanlarının genişləndirilməsi müəllimlərin həmin vasitələrdən istifadə bacarıqları ilə tamamlanmadıqda gözlənilən səmərəni verməyə bilər. Eyni zamanda, tədris proqramlarının yenilənməsi qiymətləndirmə üsulları dəyişmədikdə şagirdlərin öyrənmə davranışına tam təsir göstərməyə bilər. Buna görə islahatların ayrı-ayrı tədbirlər toplusu kimi deyil, ümumi məqsədə xidmət edən vahid sistem kimi həyata keçirilməsi vacibdir.
Nəticələrin qiymətləndirilməsi də çoxşaxəli olmalıdır. Şagirdlərin bilik səviyyəsi ilə yanaşı, onların analitik düşünmə, problem həll etmə, rəqəmsal savadlılıq və əməkdaşlıq bacarıqları, eləcə də təhsilə çıxış imkanları nəzərə alınmalıdır. Məktəblər arasındakı fərqlərin müəyyənləşdirilməsi və mövcud çətinliklərin səbəblərinin araşdırılması resursların daha səmərəli bölüşdürülməsinə kömək edə bilər. Bununla yanaşı, təhsil sistemində uzunmüddətli nəticələrin əldə olunması ardıcıllıq və davamlılıq tələb edir. Təhsil sahəsində aparılan dəyişikliklərin səmərəsi çox vaxt qısa müddətdə deyil, illər ərzində üzə çıxır. Buna görə qərarlar hazırlanarkən həm cari ehtiyaclar, həm də gələcək nəsillərin inkişafı nəzərə alınmalıdır.
Əsas prinsip bundan ibarətdir ki, təhsil islahatlarının mərkəzində hesabat göstəriciləri deyil, insanın inkişafı dayanmalıdır. Rəqəmlər və qiymətləndirmələr qərarların əsaslandırılması üçün mühüm vasitədir, lakin onların əsl dəyəri şagirdlərin daha yaxşı öyrənməsinə, müəllimlərin daha səmərəli işləməsinə və cəmiyyətin bilik potensialının yüksəlməsinə verdiyi töhfə ilə müəyyən olunur.
Güclü təhsil sistemi Azərbaycanın gələcəyinə strateji sərmayədir
Müasir Azərbaycan təhsilinin qarşısında duran vəzifələr
bir-birindən ayrı problemlər deyil, vahid inkişaf strategiyasının qarşılıqlı əlaqəli istiqamətləridir. Süni intellekt və rəqəmsallaşma tədrisin imkanlarını genişləndirir, inklüzivlik hər bir insanın potensialının üzə çıxarılmasına şərait yaradır, keyfiyyətli müəllim hazırlığı biliklərin mənimsənilməsini təmin edir, elmlə iqtisadiyyat arasında əlaqələrin gücləndirilməsi isə əldə olunan biliklərin real nəticələrə çevrilməsinə kömək edir. Bu istiqamətləri birləşdirən əsas məqsəd insan kapitalının davamlı inkişafıdır.
Azərbaycanın gələcək rəqabət qabiliyyəti bilik və bacarıqların hansı səviyyədə formalaşdırılmasından, yeni texnologiyaların nə dərəcədə səmərəli mənimsənilməsindən və hər bir vətəndaşın inkişaf imkanlarının necə təmin olunmasından asılıdır. Bu baxımdan təhsilə qoyulan sərmayə yalnız bugünkü ehtiyaclara cavab verən xərc deyil, ölkənin gələcək iqtisadi, elmi və sosial imkanlarını müəyyənləşdirən strateji seçimdir.
Lakin müasir təhsilin uğurunu yalnız texnoloji yeniliklərin sayı, rəqəmsal platformaların mövcudluğu və ya infrastrukturun yenilənməsi ilə ölçmək olmaz. Əsas meyar düşünən, araşdıran, yaradıcı yanaşan, məsuliyyətli qərarlar verən və öyrənməyi həyatının davamlı hissəsinə çevirən insan yetişdirməkdir. Texnologiya bu məqsədə xidmət etməli, müəllim həmin prosesin əsas istiqamətləndiricisi olaraq qalmalı, təhsil müəssisələri isə hər bir şagirdin potensialını üzə çıxaran inkişaf mühitinə çevrilməlidir. Güclü təhsil sistemi yalnız bilikli məzunlar yetişdirmir, həm də cəmiyyətin gələcəyini formalaşdırır. Buna görə Azərbaycanın təhsil strategiyasında əsas hədəf yenilikləri tətbiq etməklə kifayətlənməyən, onları milli inkişafın ehtiyaclarına uyğunlaşdıran, bərabər imkanları təmin edən və keyfiyyətli nəticələr yaradan çevik, davamlı və insan mərkəzli sistem qurmaq olmalıdır. Bu hədəfə ardıcıl, məsuliyyətli və elmi əsaslandırılmış yanaşma ilə nail olmaq mümkündür.
Azərbaycanın intellektual potensialının gücləndirilməsi, gənc nəslin müasir dünyanın çağırışlarına hazırlanması və ölkənin uzunmüddətli inkişafının təmin edilməsi məhz belə bir təhsil modelinin formalaşdırılmasını zəruri edir.
