İranın “Fararu” xəbər saytı Newlines Institute rəhbəri və Stratfor beyin mərkəzinin keçmiş analitiki Yevgeni Çaosovskinin məqaləsini dərc edib.
Məqalədə bildirilir ki, ABŞ administrasiyası İranla bağlı hərbi variantları nəzərdən keçirdiyi bir vaxtda Cənubi Qafqazda – xüsusilə Azərbaycan və Ermənistanla münasibətləri fəal şəkildə genişləndirir. Yazıda vurğulanır ki, Vaşinqton Bakı və İrəvan arasında sülh prosesinə vasitəçilik edir və bunu daha geniş geosiyasi strategiyanın tərkib hissəsi kimi qiymətləndirir.
Müəllif qeyd edir ki, ABŞ-nin dəstəklədiyi TRİPP marşrutu layihəsi Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvanla Ermənistan ərazisindən keçən 26 millik nəqliyyat dəhlizi vasitəsilə birləşdirməyi nəzərdə tutur. Layihəyə avtomobil və dəmir yolları ilə yanaşı, enerji infrastrukturu da daxildir.
Yazıda bildirilir ki, təşəbbüs yalnız regional deyil, bütövlükdə Avrasiya məkanında strateji əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan artıq enerji resurslarını Türkiyə üzərindən Avropaya ixrac etməklə Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. Yeni dəhliz isə Mərkəzi Asiya resurslarının Qərb bazarlarına çıxışını daha da asanlaşdıra bilər.
Məqalədə qeyd olunur ki, Ermənistanın baş naziri Nikol Pashinyan post-müharibə mərhələsində ölkəsini regional kommunikasiyalara açmaq və Rusiyadan asılılığı azaltmaq kursu götürüb. Azərbaycan isə 2020 və 2023-cü illərdə ərazi bütövlüyünü bərpa etdikdən sonra regional əlaqələrin bərpasına və sülh sazişinin yekunlaşdırılmasına fokuslanıb.
Yazıda ABŞ-nin Cənubi Qafqazdakı artan fəallığının Rusiya və İran tərəfindən həssaslıqla izlənildiyi vurğulanır. Moskva regionda Qərb təsirinin genişlənməsinə qarşı çıxır. Tehran isə xüsusilə Şərq–Qərb nəqliyyat layihələrinə və Azərbaycanın İsraillə əməkdaşlığına görə narahatlıq nümayiş etdirir.
Sonda müəllif belə nəticəyə gəlir ki, ABŞ-nin Azərbaycan və Ermənistan arasında normallaşma prosesini təşviq etməsi və yeni tranzit layihəsini irəli aparması Avrasiya məkanında güc balansına təsir göstərə biləcək strateji addım kimi qiymətləndirilə bilər.
