Rusiya Ukrayna ordusunu döyüş meydanında məğlub etmək və Tramp administrasiyasının Kiyevə təzyiq göstərməsi planlarından gözlədiyi nəticəni ala bilməyib. Moskva indi Ukraynanın enerji infrastrukturuna zərbələri və Avropada siyasi parçalanmanı əsas vasitələr kimi görür.
Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Ukraynaya qarşı müharibədə qələbə qazanmaq üçün əsaslandığı dörd strategiyadan ikisi indiyədək uğursuz olub. Bununla belə, digər iki planın gələn il müəyyən nəticə verə biləcəyi istisna edilmir.
“The Wall Street Journal” (WSJ) nəşrinin təhlilinə görə, Kremlin ilkin hesablamalarından biri Ukrayna ordusunun döyüş meydanında məğlub edilməsi, digəri isə ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyasının Kiyevi Moskvanın ərazi və siyasi tələblərini qəbul etməyə məcbur etməsi olub. Lakin hər iki istiqamətdə Rusiyanın gözlədiyi nəticə əldə edilməyib.
Nəşr yazır ki, Putinin hazırda ümid bağladığı digər iki strategiya Ukraynanın iqtisadi və enerji infrastrukturuna davamlı raket və dron hücumları ilə zərər vurmaq, eyni zamanda Avropada Ukraynaya dəstəyin zəifləməsini gözləməkdir.
WSJ-nin qiymətləndirməsinə görə, bu strategiyaların nəticəsi böyük ehtimalla 2027-ci ilin əvvəllərində daha aydın görünəcək. Rusiya həmin vaxta qədər həm hərbi əməliyyatların, həm də Avropadakı siyasi proseslərin inkişafını izləyə bilər.
Montereydəki Ceyms Martin Yayılmama Mərkəzinin Avrasiya üzrə direktoru Hanna Notte hesab edir ki, Moskva yaz aylarınadək gözləyərək raket hücumları kampaniyasının nəticələrini və Fransada keçiriləcək prezident seçkilərinin mümkün təsirlərini qiymətləndirmək istəyəcək.
Onun fikrincə, Rusiya strategiyasına müəyyən dəyişikliklər edə bilər, lakin bu, Kremlin əsas məqsədlərindən imtina edəcəyi anlamına gəlmir.
WSJ-nin yazdığına görə, Donald Tramp ötən il Ağ Evə qayıdaraq Ukraynadakı müharibəni qısa müddətdə dayandıracağını vəd edəndə Kreml ABŞ prezidentinin Kiyevi Moskvanın şərtlərini qəbul etməyə razı salacağına ümid edirdi.
Tramp Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskiyə açıq şəkildə Kiyevin danışıqlarda üstün mövqeyə malik olmadığını bildirmişdi. Lakin ABŞ-ın təzyiqlərinə baxmayaraq, Ukrayna rəhbərliyi Rusiya qoşunlarının nəzarətinə keçməyən ərazilərin Moskvaya verilməsi tələbini qəbul etməyib.
Nəşr qeyd edir ki, ABŞ-ın Ukraynaya hərbi və maliyyə yardımını azaltmaq istiqamətində atdığı addımlar da Kremlin gözlədiyi siyasi nəticəni təmin etməyib.
Bununla belə, Vaşinqtonun Kiyevə təsir imkanları qalmaqdadır. WSJ Ukraynanın hərbi rabitə sistemində Starlink xidmətinin fəaliyyəti ilə bağlı yaranan fasilələri də bu kontekstdə xatırladır.
Moskva eyni zamanda ABŞ-ın Rusiyaya qarşı sanksiyaları yumşaltmasına nail olmağa çalışır. Bunun üçün Kremlə yaxın nümayəndələrin Amerika investorlarına müxtəlif iqtisadi əməkdaşlıq təklifləri təqdim etdiyi bildirilir. Lakin bu təşəbbüslər hələlik geniş nəticə verməyib.
ABŞ-da aralıq seçkilərdən sonra Konqresdə siyasi qüvvələr nisbətinin dəyişməsi də Tramp administrasiyasının Rusiya ilə bağlı iqtisadi və sanksiya siyasətinə təsir göstərə biləcək amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.
Nəşrin təhlilində Rusiyanın döyüş meydanındakı vəziyyəti də ayrıca qiymətləndirilir. WSJ yazır ki, Rusiya ordusu bu il Ukraynanın şərqində, xüsusilə Donetsk istiqamətində ciddi çətinliklərlə üzləşib. Ukraynanın müdafiə mövqelərini mühasirəyə almaq cəhdləri gözlənilən nəticəni verməyib.
Ukrayna ordusu şəxsi heyət çatışmazlığı ilə üzləşsə də, müdafiəni davam etdirir. Cəbhə xəttində dronların geniş istifadəsi Rusiya qüvvələrinin irəliləməsini çətinləşdirən əsas amillərdən biri kimi göstərilir.
Polşada fəaliyyət göstərən Rochan Consulting hərbi təhlil şirkətinin rəhbəri Konrad Muzyka bildirib ki, qış ayları ənənəvi olaraq Rusiya hücumları üçün əlverişli hesab edilsə də, cəbhə xəttində Ukrayna dronlarının sıxlığı vəziyyəti dəyişib. Onun fikrincə, yalnız əlverişsiz hava şəraiti dronların fəaliyyətini məhdudlaşdırdıqda Rusiya qüvvələrinin irəliləməsi asanlaşa bilər.
Döyüş meydanında ciddi irəliləyiş əldə etməkdə çətinlik çəkən Moskva Ukraynanın şəhər və infrastruktur obyektlərinə hücumları intensivləşdirib. Raket və pilotsuz uçuş aparatları ilə elektrik stansiyaları, anbarlar, Qara dəniz limanları və Dnepr çayı üzərindəki körpülər hədəfə alınır.
Bu hücumların qış aylarında Ukraynada elektrik enerjisi, istilik və su təchizatına ciddi təsir göstərə biləcəyi bildirilir. Belə bir vəziyyət ölkənin iqtisadi fəaliyyətini zəiflədə, humanitar problemləri dərinləşdirə və Kiyevin Avropa maliyyə yardımından asılılığını artıra bilər.
Putinin strategiyasının digər mühüm istiqaməti Avropanın Ukraynaya dəstəyinin zəifləməsi ilə bağlıdır. WSJ yazır ki, Kreml Avropanı Kiyevin əsas müttəfiqi hesab etməklə yanaşı, bu dəstəyin siyasi və iqtisadi səbəblərdən azala biləcəyini də nəzərə alır.
Avropa ölkələrində iqtisadi artımın zəifləməsi, sosial xərclərin artması və enerji qiymətləri ilə bağlı problemlər hakimiyyətlərin ictimai dəstəyinə təsir göstərir. Bu fonda Ukraynaya yardıma skeptik yanaşan populist siyasi qüvvələrin mövqeləri də güclənir.
Nəşr Fransada qarşıdan gələn prezident seçkiləri fonunda Marin Le Penin Ukraynaya maliyyə dəstəyinin dayandırılması ilə bağlı mövqeyinə diqqət çəkir. Almaniyada “Almaniya üçün Alternativ” partiyasının Rusiya qazının idxalının bərpasını müdafiə etməsi də Avropanın enerji siyasəti baxımından qeyd olunur.
İtaliyada isə həm hakim koalisiyada, həm də müxalifətdə Ukraynaya yardım məsələsinə tənqidi yanaşan siyasi qüvvələrin olduğu bildirilir.
Bununla belə, hazırda Avropa hökumətləri Ukraynaya dəstək siyasətini davam etdirirlər. WSJ hesab edir ki, Kreml Avropa ölkələri arasında fikir ayrılıqlarının dərinləşməsinə və vahid mövqenin zəifləməsinə ümid edir.
Nəşrin təhlilində Kremlin qarşılaşdığı iqtisadi çətinliklər də diqqətə çatdırılır. Rusiyanın büdcə kəsirinin artması, hərbi xərclərin dövlət büdcəsində böyük paya sahib olması və regional büdcələrdə maliyyə çatışmazlığı yaranması Moskvanın imkanlarını məhdudlaşdıran amillər kimi göstərilir.
Berlində yerləşən Rusiya və Avrasiya üzrə Karnegi Mərkəzinin baş elmi işçisi Oleksandra Prokopenko Rusiyadakı vəziyyəti qeyri-sabit sistem kimi xarakterizə edib.
Nəşr həmçinin hərbi xərclərin artması fonunda mülki sektorun arxa plana keçdiyini, bəzi regionlarda isə müharibədə həlak olan hərbçilərin ailələrinə ödənişlərlə bağlı çətinliklərin yarandığını qeyd edir.
Beləliklə, WSJ-nin təhlilinə əsasən, Putinin Ukraynaya qarşı müharibədə hesabladığı dörd strategiyadan ikisi indiyədək gözlənilən nəticəni verməyib. Digər iki istiqamətin – Ukraynanın enerji və iqtisadi infrastrukturuna zərbələrin gücləndirilməsi və Avropada siyasi dəstəyin zəifləməsinin – nə dərəcədə nəticə verəcəyi isə qarşıdakı aylarda bəlli olacaq.
Moskvanın hərbi, siyasi və iqtisadi imkanları arasındakı balansın necə dəyişəcəyi müharibənin növbəti mərhələsinin əsas müəyyənedicilərindən biri olacaq.
