Ukraynada müharibənin sona çatması ilə bağlı diplomatik fəallıq artsa da, real atəşkəs və ya sülh danışıqları hələ də başlamayıb. Əsas maneə isə Rusiyanın siyasi iradə nümayiş etdirməməsidir.
Korrekt.az xəbər verir ki, bu barədə Şərqi Avropa və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin direktoru Qvendolin Sasse The Guardian qəzetində dərc olunan köşə yazısında bildirib.
Onun sözlərinə görə, Ukrayna, ABŞ və Avropa ölkələri arasında keçirilən çoxsaylı yüksək səviyyəli görüşlər, həmçinin Vaşinqtonla Moskva arasındakı təmaslar əsas reallığı dəyişməyib. Hələlik atəşkəs əldə olunmayıb, təhlükəsizlik zəmanətləri razılaşdırılmayıb və Rusiya müharibəyə son qoymaq niyyətini açıq şəkildə ortaya qoymayıb.
Paris danışıqları və “könüllülər koalisiyası”
Parisdə keçirilən görüşlər zamanı mümkün atəşkəs dövrü üçün təhlükəsizlik zəmanətlərinin müzakirəsi məqsədilə 35 ölkə “könüllülər koalisiyası” çərçivəsində bir araya gəlib. Görüşdə ABŞ, Avropa liderləri və Ukraynanın tərəfdaş ölkələri iştirak edib.
Lakin Sasse qeyd edir ki, bu danışıqların real nəticələri hələ də qeyri-müəyyəndir. Onun fikrincə, faktiki sülh danışıqları başlamayıb və hətta atəşkəsə dair razılaşma da əldə olunmayıb.
“De-fakto atəşkəs və ya sülh prosesi hələ mövcud deyil. Bunun üçün həm Ukraynanın, həm də Rusiyanın fəal iştirakı və qarşılıqlı güzəştə hazır olması lazımdır. İndiyə qədər yalnız Ukrayna bu hazırlığı nümayiş etdirib”, – deyə ekspert vurğulayıb.
Danışıqlarla paralel davam edən hücumlar
Diplomatik səylərə baxmayaraq, Rusiya Ukraynaya, xüsusilə də enerji infrastrukturuna hücumları davam etdirir. Müəllifin fikrincə, bu hücumlar qış aylarında mülki əhaliyə qarşı həm fiziki, həm də psixoloji təzyiq məqsədi daşıyır.
Paris Bəyannaməsi: niyyət sənədi
Danışıqların sonunda qəbul edilən Paris Bəyannaməsi konkret öhdəliklərdən daha çox niyyətləri əks etdirir. Sənəddə aşağıdakı məqamlar yer alıb:
ABŞ-ın rəhbərliyi altında atəşkəsin monitorinqi və yoxlanılması mexanizmlərində iştirak;
Ukrayna Silahlı Qüvvələrinə əlavə dəstək;
Avropa liderliyi ilə Ukrayna üçün çoxmillətli qüvvələrin formalaşdırılması;
Rusiyanın atəşkəsi pozacağı təqdirdə Ukraynaya dəstəyin artırılması;
Kiyevlə uzunmüddətli müdafiə əməkdaşlığı.
Qərb qoşunları ilə bağlı qeyri-müəyyənlik
Böyük Britaniya və Fransa atəşkəs rejimi pozularsa, ehtiyat tədbir kimi Ukraynaya qoşun göndərməyə hazır olduqlarını bildiriblər. Lakin atəşkəsin hansı hallarda pozulmuş hesab ediləcəyi və buna necə cavab veriləcəyi hələ də aydın deyil.
Almaniya kansleri Fridrix Merz isə ilk dəfə olaraq alman qoşunlarının atəşkəsin təmin olunmasında iştirakına prinsipial şəkildə açıq olduğunu bildirib. Bununla belə, o qeyd edib ki, bu yalnız Ukrayna ilə həmsərhəd NATO ölkələrində yerləşdirmə və Bundestaqın razılığı ilə mümkün ola bilər.
Əsas maneə: Kremlin mövqeyi
Sasse-nin fikrincə, 2025-ci il ərzində dəyişməyən əsas problem Kremlin mövqeyidir. O bildirir ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin vaxtın öz xeyrinə işlədiyinə inanır və ABŞ prezidenti Donald Trampın əməliyyat yönümlü administrasiyası ilə birbaşa danışıqlardan ruhlanır.
Ekspert hesab edir ki, Rusiya tərəfinin ciddi siyasi iradə nümayiş etdirmədiyi şəraitdə Ukraynada real sülhdən danışmaq hələ tezdir.
